Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 2 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Na poniższym zdjęciu z mikroskopu elektronowego przedstawiono budowę fragmentów dwóch komórek roślinnych – A i B, wchodzących w skład tej samej tkanki.
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia cukrów prostych we wnętrzu wakuoli prowadzi do wzrostu turgoru komórki.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W pytaniu trzeba połączyć stężenie substancji rozpuszczonych z ruchem wody i ciśnieniem wewnątrz komórki. Woda przekracza błony w odpowiedzi na różnicę potencjału wody.
Podpowiedź 2
Dodanie większej ilości cukrów prostych do wakuoli obniża w niej potencjał wody. Ustal, w którą stronę woda przemieszcza się osmotycznie, jeśli po drugiej stronie błony potencjał jest wyższy.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij skutek napływu wody: powiększanie wakuoli zwiększa nacisk protoplastu na ścianę komórkową. W odpowiedzi muszą wystąpić zarówno osmoza, jak i jej związek z turgorem.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Wzrost stężenia w wakuoli cukrów prostych, które są związkami osmotycznie czynnymi, jest przyczyną osmotycznego napływu wody do jej wnętrza, co powoduje jej powiększenie się i zwiększenie turgoru w komórce.
• W tej sytuacji woda będzie napływać do wakuoli, ponieważ w niej jest niski potencjał wody.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Cukry proste są substancjami osmotycznie czynnymi. Wzrost ich stężenia obniża potencjał wody we wnętrzu wakuoli. Powstają więc warunki do osmotycznego napływu wody do wakuoli z otaczającego ją środowiska o wyższym potencjale wody.
Napływająca woda zwiększa objętość wakuoli, co zwiększa nacisk protoplastu na ścianę komórkową, a tym samym turgor. Pełny ciąg przyczynowy to: więcej substancji osmotycznie czynnych → niższy potencjał wody → osmotyczny napływ wody → większy nacisk na ścianę. Samo „cukry zwiększają turgor” nie wyjaśnia mechanizmu. Nie należy też pisać, że cukry „pompują wodę”; osmoza jest przepływem wody przez błonę, a nie aktywnym transportem wody napędzanym przez cukier.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające osmotyczny napływ wody do wakuoli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 2.3 — w podstawie programowej. Osmotyczny napływ wody do wakuoli a turgor.
- PR:II.4 — wyjaśnia rolę błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych; planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące zjawisko osmozy wywołane różnicą stężeń wewnątrz i na zewnątrz komórki; planuje i przeprowadza obserwację zjawiska plazmolizy;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 2.3
W podstawie programowej
Osmotyczny napływ wody do wakuoli a turgor.
- PR:II.4 — wyjaśnia rolę błony komórkowej i tonoplastu w procesach osmotycznych; planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące zjawisko osmozy wywołane różnicą stężeń wewnątrz i na zewnątrz komórki; planuje i przeprowadza obserwację zjawiska plazmolizy;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z2-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:II.4
Wymagania historyczne: II. Budowa i funkcjonowanie komórki. Zdający: 3) wyjaśnia przebieg plazmolizy w komórkach roślinnych, odwołując się do zjawiska osmozy; 5) wyjaśnia rolę wakuoli […].
Działy: Komórka
Organizmy: rośliny | zwierzęta