Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 19 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Szpak balijski (Leucopsar rothschildi), przedstawiony na fotografii, jest krytycznie
zagrożonym gatunkiem, zamieszkującym wyłącznie wyspę Bali, położoną w południowo-
-wschodniej Azji.
Według szacunków naukowców, na początku XX wieku w naturalnym środowisku żyło
300–900 osobników, a w 1990 roku na wolności stwierdzono już tylko 15 osobników.
Przyczyną wymierania tego ptaka jest degradacja jego siedlisk, połączona z kłusownictwem,
mającym na celu zaopatrywanie handlarzy na rynku ptaków śpiewających. W celach
ochronnych ten gatunek został ujęty w załączniku I konwencji waszyngtońskiej (CITES).
Szpak balijski jest objęty programami hodowlanymi nie tylko w lokalnych ośrodkach na Bali,
ale także w wielu ogrodach zoologicznych na całym świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych
i w Europie. Część ptaków rozmnożonych w niewoli jest uwalniana do ich naturalnego
środowiska w celu odtworzenia dzikiej populacji na wyspie Bali. Skuteczna reintrodukcja
szpaka balijskiego jest szansą na ocalenie tego rzadkiego gatunku.
Na podstawie: datazone.birdlife.org; gbif.org; S. (Bas) van Balen i in.,
Status and Distribution of the Endemic Bali Starling Leucopsar rothschildi, „Oryx” 34(3), 2000.
Fotografia: Cburnett.
zagrożonym gatunkiem, zamieszkującym wyłącznie wyspę Bali, położoną w południowo-
-wschodniej Azji.
Według szacunków naukowców, na początku XX wieku w naturalnym środowisku żyło
300–900 osobników, a w 1990 roku na wolności stwierdzono już tylko 15 osobników.
Przyczyną wymierania tego ptaka jest degradacja jego siedlisk, połączona z kłusownictwem,
mającym na celu zaopatrywanie handlarzy na rynku ptaków śpiewających. W celach
ochronnych ten gatunek został ujęty w załączniku I konwencji waszyngtońskiej (CITES).
Szpak balijski jest objęty programami hodowlanymi nie tylko w lokalnych ośrodkach na Bali,
ale także w wielu ogrodach zoologicznych na całym świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych
i w Europie. Część ptaków rozmnożonych w niewoli jest uwalniana do ich naturalnego
środowiska w celu odtworzenia dzikiej populacji na wyspie Bali. Skuteczna reintrodukcja
szpaka balijskiego jest szansą na ocalenie tego rzadkiego gatunku.
Na podstawie: datazone.birdlife.org; gbif.org; S. (Bas) van Balen i in.,
Status and Distribution of the Endemic Bali Starling Leucopsar rothschildi, „Oryx” 34(3), 2000.
Fotografia: Cburnett.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
19.2.
Przedstaw znaczenie wpisania szpaka balijskiego do załącznika I konwencji
0–1
waszyngtońskiej (CITES) dla skutecznej ochrony tego gatunku.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Przedstaw znaczenie wpisania szpaka balijskiego do załącznika I konwencji
0–1
waszyngtońskiej (CITES) dla skutecznej ochrony tego gatunku.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za przedstawienie znaczenia ochrony na mocy konwencji CITES, odnoszące się do
treści przepisów CITES, np. do zakazu handlu (międzynarodowego) okazami szpaka
balijskiego lub do regulacji przewozu okazów szpaka balijskiego.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dzięki ujęciu szpaka balijskiego w załączniku konwencji waszyngtońskiej
międzynarodowy handel okazami ptaków tego gatunku jest zabroniony.
•
CITES reguluje handel osobnikami gatunków zagrożonych wyginięciem, dzięki czemu
wywożenie z Indonezji osobników szpaka balijskiego jest nielegalne.
•
Przepisy CITES regulują handel osobnikami szpaka balijskiego, dzięki czemu nie jest
możliwy legalny obrót międzynarodowy osobnikami tego gatunku.
•
Kłusownicy mają utrudniony eksport szpaków złapanych na Bali, bo celnicy mają ten
gatunek na liście gatunków objętych zakazem obrotu międzynarodowego.
•
Ze względu na zakaz handlu tymi ptakami kłusownicy mają problem ze sprzedażą
pozyskanych okazów.
•
Przepisy CITES regulują przewóz okazów szpaka balijskiego przez granice państwowe.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do zakazu kłusownictwa przez przepisy CITES.
1 pkt – za przedstawienie znaczenia ochrony na mocy konwencji CITES, odnoszące się do
treści przepisów CITES, np. do zakazu handlu (międzynarodowego) okazami szpaka
balijskiego lub do regulacji przewozu okazów szpaka balijskiego.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Dzięki ujęciu szpaka balijskiego w załączniku konwencji waszyngtońskiej
międzynarodowy handel okazami ptaków tego gatunku jest zabroniony.
•
CITES reguluje handel osobnikami gatunków zagrożonych wyginięciem, dzięki czemu
wywożenie z Indonezji osobników szpaka balijskiego jest nielegalne.
•
Przepisy CITES regulują handel osobnikami szpaka balijskiego, dzięki czemu nie jest
możliwy legalny obrót międzynarodowy osobnikami tego gatunku.
•
Kłusownicy mają utrudniony eksport szpaków złapanych na Bali, bo celnicy mają ten
gatunek na liście gatunków objętych zakazem obrotu międzynarodowego.
•
Ze względu na zakaz handlu tymi ptakami kłusownicy mają problem ze sprzedażą
pozyskanych okazów.
•
Przepisy CITES regulują przewóz okazów szpaka balijskiego przez granice państwowe.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do zakazu kłusownictwa przez przepisy CITES.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z19-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVIII.6 | PR:OG.VI.1 | PR:OG.VI.3
Działy: Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona. Uczeń:
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie postawy szacunku wobec przyrody i środowiska