Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 13 · maj 2025 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
przeciwciało – lek (ADC, ang. antibody-drug conjugate), które tworzy się przez chemiczne
łączenie przeciwciał monoklonalnych z substancjami toksycznymi – lekami mającymi
niszczyć komórki nowotworowe. Przeciwciała monoklonalne to przeciwciała powstające
z jednego klonu limfocytów B. Takie przeciwciała mają wysoką specyficzność, tzn. mogą się
łączyć tylko z jednym konkretnym fragmentem antygenu, stanowiącym receptor dla ADC.
ADC podaje się pacjentowi dożylnie. Duże znaczenie w skuteczności tej metody ma
dobranie zarówno przeciwciał właściwych dla antygenu charakterystycznego dla danej
komórki nowotworowej, jak i odpowiedniego łącznika chemicznego, dzięki któremu ADC nie
rozpada się w krążeniu ogólnoustrojowym.
Na poniższym schemacie przedstawiono mechanizm działania ADC.
antygen
łącznik
lek
przeciwciało
ADC
monoklonalne
toksyczne
lizosom
działanie leku
komórka nowotworowa
Na podstawie: C. Peters i S. Brown, Antibody–Drug Conjugates as Novel Anti-Cancer Chemotherapeutics,
„Bioscience Reports” 35(4), 2015;
P.J. Wysocki, Mechanizmy działania przeciwciał monoklonalnych w nowotworach litych,
„Onkologia w Praktyce Klinicznej” 10(4), 2014;
D. Schrama i in., Antibody Targeted Drugs as Cancer Therapeutics, „Nature Reviews Drug Discovery” 5(2), 2006.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wykaż, że zachowanie stabilności łącznika w ADC podczas transportu ADC w krążeniu
0–1
ogólnoustrojowym jest konieczne do prawidłowego działania leku.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wykazanie, że łącznik w ADC musi zachować stabilność podczas
transportu, odnoszące się do skuteczniejszego transportu leku do komórek
nowotworowych LUB do ograniczenia toksyczności leku dla zdrowych komórek.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
ADC nie może zostać rozłożony przed związaniem się z odpowiednim antygenem
komórki nowotworowej. Gdyby łącznik był niestabilny, ADC nie zostałby dostarczony do
odpowiednich komórek.
•
Przedwczesny rozpad łącznika w ADC podczas transportu w krwiobiegu spowodowałby,
że substancja terapeutyczna obecna w ADC nie dotarłaby do komórek nowotworowych.
•
Brak stabilności łącznika ADC podczas transportu zakłóciłby dostarczanie leku do
komórki nowotworowej, gdyż lek nie byłby połączony z konkretnym przeciwciałem –
koniecznym do rozpoznania komórki nowotworowej.
•
Przedwczesny rozpad kompleksu ADC spowodowałby to, że stężenie leku w komórkach
nowotworowych byłoby niedostateczne.
•
Rozpad łącznika w ADC podczas jego transportu w płynach ogólnoustrojowych
spowodowałby uwolnienie toksycznej substancji, która dotarłaby również do innych,
zdrowych komórek w organizmie.
•
Łącznik ADC musi zachować stabilność w czasie transportu w krążeniu
ogólnoustrojowym, ponieważ – gdyby się rozpadł – toksyczne substancje mogłyby zostać
rozprowadzone po całym ciele i uszkodzić zdrowe tkanki.
•
Łącznik musi zachować stabilność, ponieważ w innym przypadku toksyczne substancje
zostałyby uwolnione do krwiobiegu, w wyniku czego zatrułyby cały organizm.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z13-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.1.6 | PR:OG.IV.1
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | homeostaza
Zagadnienia: Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych