Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono regulację transportu glukozy przez insulinę
w komórce mięśnia szkieletowego i w komórce wątroby, ograniczającą wahania poziomu
glukozy we krwi.
GŁÓD
SYTOŚĆ
II
I
płyn zewnątrzkomórkowy
komórka mięśnia szkieletowego
glukoza
glukoza (niski poziom)
(wysoki poziom)
insulina
receptor dla insuliny
w spoczynku
transport do błony
pęcherzyk
kaskada
wydzielniczy
sygnałowa
GLUT4
GLUT4
III
IV
glukoza
płyn zewnątrzkomórkowy
(wysoki poziom)
glukoza
insulina
(niski poziom)
GLUT2
komórka wątroby
GLUT2
glukoza
(niski poziom)
glukoza
(wysoki poziom)
kaskada
sygnałowa
glukozo-6-fosforan
rozkład glikogenu
glukoneogeneza
W komórkach mięśni szkieletowych w spoczynku transportery glukozy GLUT4 są w okresie
głodu (I) wycofywane z błony komórkowej, a następnie magazynowane w pęcherzykach
w cytoplazmie. Z kolei w okresie sytości (II) transportery GLUT4 są pod wpływem insuliny
kierowane do błony komórkowej.
W komórkach wątroby transport glukozy zachodzi z udziałem transporterów GLUT2, których
aktywność zmienia się w zależności od okresu głodu (III) lub sytości (IV). Insulina bierze
udział w regulacji transportu glukozy przez transportery GLUT2.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.
w komórce mięśnia szkieletowego i w komórce wątroby, ograniczającą wahania poziomu
glukozy we krwi.
GŁÓD
SYTOŚĆ
II
I
płyn zewnątrzkomórkowy
komórka mięśnia szkieletowego
glukoza
glukoza (niski poziom)
(wysoki poziom)
insulina
receptor dla insuliny
w spoczynku
transport do błony
pęcherzyk
kaskada
wydzielniczy
sygnałowa
GLUT4
GLUT4
III
IV
glukoza
płyn zewnątrzkomórkowy
(wysoki poziom)
glukoza
insulina
(niski poziom)
GLUT2
komórka wątroby
GLUT2
glukoza
(niski poziom)
glukoza
(wysoki poziom)
kaskada
sygnałowa
glukozo-6-fosforan
rozkład glikogenu
glukoneogeneza
W komórkach mięśni szkieletowych w spoczynku transportery glukozy GLUT4 są w okresie
głodu (I) wycofywane z błony komórkowej, a następnie magazynowane w pęcherzykach
w cytoplazmie. Z kolei w okresie sytości (II) transportery GLUT4 są pod wpływem insuliny
kierowane do błony komórkowej.
W komórkach wątroby transport glukozy zachodzi z udziałem transporterów GLUT2, których
aktywność zmienia się w zależności od okresu głodu (III) lub sytości (IV). Insulina bierze
udział w regulacji transportu glukozy przez transportery GLUT2.
Na podstawie: D.U. Silverthorn, Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2018.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
12.4.
Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu, którego działanie prowadzi do
0–1
wzrostu poziomu glukozy we krwi.
................................................................................................................................................
Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu, którego działanie prowadzi do
0–1
wzrostu poziomu glukozy we krwi.
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie jednej poprawnej nazwy hormonu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
glukagon
•
adrenalina / epinefryna / nadnerczyna
•
noradrenalina / norepinefryna
•
dopamina
•
grelina
•
wazopresyna
•
hormon wzrostu / GH / somatotropina / STH
•
kortykotropina / adrenokortykotropina / hormon adrenokortykotropowy / ACTH
•
kortyzol
•
aldosteron
•
tyreotropina / TSH
•
tyroksyna / tetrajodotyronina / T4
•
trijodotyronina / trójjodotyronina / T3
•
kalcytonina
•
parathormon
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do grup hormonów zamiast do konkretnych
hormonów, np. „endorfiny”.
Nie uznaje się odpowiedzi opisowych, niepodających właściwej nazwy hormonu, np.
„hormon stresu”.
1 pkt – za podanie jednej poprawnej nazwy hormonu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
glukagon
•
adrenalina / epinefryna / nadnerczyna
•
noradrenalina / norepinefryna
•
dopamina
•
grelina
•
wazopresyna
•
hormon wzrostu / GH / somatotropina / STH
•
kortykotropina / adrenokortykotropina / hormon adrenokortykotropowy / ACTH
•
kortyzol
•
aldosteron
•
tyreotropina / TSH
•
tyroksyna / tetrajodotyronina / T4
•
trijodotyronina / trójjodotyronina / T3
•
kalcytonina
•
parathormon
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do grup hormonów zamiast do konkretnych
hormonów, np. „endorfiny”.
Nie uznaje się odpowiedzi opisowych, niepodających właściwej nazwy hormonu, np.
„hormon stresu”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z12-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.e | PR:XI.2.5.f | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Regulacja hormonalna
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia