Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · maj 2025 · Formuła 2015
Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Przedstaw rolę mazi stawowej w czasie ruchu stawu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyobraź sobie wzajemny ruch powierzchni chrząstek w stawie.
Podpowiedź 2
Jak warstwa płynu zmienia tarcie i obciążenia między nimi?
Podpowiedź 3
Nazwij redukcję tarcia albo amortyzację, zamiast poprzestać na ogólnym słowie „ochrona”.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Maź stawowa zmniejsza tarcie chrząstek o siebie w czasie zginania stawu, dzięki czemu zapobiega ich ścieraniu.
• Redukuje tarcie, co zapobiega uszkodzeniom powierzchni stawowych.
• Zapewnia poślizg powierzchni stawowych.
• Dzięki mazi stawowej kości nie ścierają się podczas ruchu.
• Ma działanie amortyzujące.
• Maź stawowa tworzy poduszkę hydrauliczną absorbującą wstrząsy.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych dotyczących ochrony mechanicznej bez wskazania, na czym ta ochrona polega, np. „Maź stawowa chroni powierzchnie stawowe”. Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania powierzchni stawowych.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Maź stawowa zmniejsza tarcie między powierzchniami stawowymi podczas ruchu, ograniczając ich ścieranie i uszkodzenia. Może też amortyzować obciążenia. Samo odżywianie chrząstki nie odpowiada na pytanie o rolę w czasie ruchu; trzeba wskazać mechaniczny skutek obecności mazi.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 9.3 — w podstawie programowej. Rola mazi stawowej w ruchu.
- PR:XI.2.7.e — opisuje współdziałanie mięśni, ścięgien, stawów i kości w ruchu człowieka;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.3
W podstawie programowej
Rola mazi stawowej w ruchu.
- PR:XI.2.7.e — opisuje współdziałanie mięśni, ścięgien, stawów i kości w ruchu człowieka;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z9-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.7.e
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 3. Układ ruchu. Zdający: 2) analizuje budowę różnych połączeń kości (stawy […]) pod względem pełnionej funkcji […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Poruszanie się