Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 17 · maj 2025 · Formuła 2015
Płaskogłów ciemnogłowy (Platycephalus fuscus) jest ciepłolubną rybą żyjącą w zatokach, przybrzeżnych jeziorach i estuariach na wschodnim wybrzeżu Australii. Jego ciało jest mocno spłaszczone grzbietobrzusznie. Oczy są osadzone na czubku spłaszczonej głowy. Ta ryba potrafi zmieniać ubarwienie ciała, przez co dopasowuje się do otoczenia. Ukrywa się w piasku i czeka na ofiarę – poluje na mniejsze ryby oraz krewetki.
Naukowcy zbadali zależność aktywności tej ryby od temperatury otoczenia w warunkach naturalnych. W tym celu wypuszczono ryby tego gatunku do rzeki Georges, 12 km w górę od jej ujścia. W rzece mierzono temperaturę wody. Ryby były wyposażone w odpowiednie nadajniki z czujnikami, dzięki którym można było określić przyśpieszenie poruszającej się ryby. Dane zbierano przez 18 miesięcy.
Na fotografii A przedstawiono płaskogłowa ciemnogłowego w jego naturalnym środowisku, a na wykresie B – wyniki opisanego badania. Koła na wykresie B reprezentują surowe wyniki pomiarów, a krzywa jest modelem dopasowanym do tych pomiarów, przedstawiającym zależność między temperaturą wody a przyśpieszeniem ryby.

Na podstawie: N.L. Payne i in., Temperature Dependence of Fish Performance in the Wild: Links with Species Biogeography and Physiological Thermal Tolerance, „Functional Ecology” 30(6), 2016. Fotografia: R. Ling.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Szukaj maksimum aktywności, a nie końca osi temperatur.
Podpowiedź 2
Odróżnij pojedyncze punkty pomiarowe od krzywej opisującej ogólny trend.
Podpowiedź 3
Odczytaj temperaturę w szczycie krzywej i dodaj jednostkę °C.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• około 23 °C
• 23 °C
• 20 °C < optimum < 25 °C
• optimum ∈ (20 °C; 25 °C)
• 22 °C–24 °C
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi bez podania jednostki temperatury.
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie wartości optimum temperatury wody dla aktywności płaskogłowa ciemnogłowego równego w przybliżeniu 23 °C lub określenie przedziału temperatur, w którym leży to optimum: powyżej 20 °C i poniżej 25 °C lub węższego, ale skoncentrowanego wokół wartości 23 °C. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Optimum aktywności przypada około 23°C, w pobliżu maksimum dopasowanej krzywej. Nie jest nim najwyższa zbadana temperatura ani pojedynczy odstający pomiar. Wynik należy zapisać z jednostką temperatury, a przy przedziale zachować okolice maksimum, nie cały zakres występowania ryby.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie wartości optimum temperatury wody dla aktywności płaskogłowa ciemnogłowego równego w przybliżeniu 23 °C lub określenie przedziału temperatur, w którym leży to optimum: powyżej 20 °C i poniżej 25 °C lub węższego, ale skoncentrowanego wokół wartości 23 °C. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 17.1 — w podstawie programowej. Odczyt optimum temperaturowego.
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 17.1
W podstawie programowej
Odczyt optimum temperaturowego.
- PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z17-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.3 | PR:OG.III.2
Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 1. Nisza ekologiczna. zdający: 1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres tolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych mu zasobów; 2) określa środowisko życia organizmu, mając podany jego zakres tolerancji na określone czynniki (np. temperaturę […]).
Działy: Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Ekologia organizmów


