Zadanie 17.1 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 17 · maj 2025 · Formuła 2015

Płaskogłów ciemnogłowy (Platycephalus fuscus) jest ciepłolubną rybą żyjącą w zatokach, przybrzeżnych jeziorach i estuariach na wschodnim wybrzeżu Australii. Jego ciało jest mocno spłaszczone grzbietobrzusznie. Oczy są osadzone na czubku spłaszczonej głowy. Ta ryba potrafi zmieniać ubarwienie ciała, przez co dopasowuje się do otoczenia. Ukrywa się w piasku i czeka na ofiarę – poluje na mniejsze ryby oraz krewetki.

Naukowcy zbadali zależność aktywności tej ryby od temperatury otoczenia w warunkach naturalnych. W tym celu wypuszczono ryby tego gatunku do rzeki Georges, 12 km w górę od jej ujścia. W rzece mierzono temperaturę wody. Ryby były wyposażone w odpowiednie nadajniki z czujnikami, dzięki którym można było określić przyśpieszenie poruszającej się ryby. Dane zbierano przez 18 miesięcy.

Na fotografii A przedstawiono płaskogłowa ciemnogłowego w jego naturalnym środowisku, a na wykresie B – wyniki opisanego badania. Koła na wykresie B reprezentują surowe wyniki pomiarów, a krzywa jest modelem dopasowanym do tych pomiarów, przedstawiającym zależność między temperaturą wody a przyśpieszeniem ryby.

A: fotografia ryby przy dnie. B: przyspieszenie ryby wobec temperatury wody; punkty i dopasowana krzywa mają maksimum około 22–23°C, a niższe wartości w chłodniejszej i cieplejszej wodzie.

Na podstawie: N.L. Payne i in., Temperature Dependence of Fish Performance in the Wild: Links with Species Biogeography and Physiological Thermal Tolerance, „Functional Ecology” 30(6), 2016. Fotografia: R. Ling.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 17; strona PDF 26
Materiał do zadania 17 · strona PDF 26
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Podaj wartość optimum temperaturowego wody dla aktywności płaskogłowa ciemnogłowego.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 17.1; strona PDF 27
Zadanie 17.1 · strona PDF 27

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Szukaj maksimum aktywności, a nie końca osi temperatur.

Podpowiedź 2

Odróżnij pojedyncze punkty pomiarowe od krzywej opisującej ogólny trend.

Podpowiedź 3

Odczytaj temperaturę w szczycie krzywej i dodaj jednostkę °C.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• około 23 °C

• 23 °C

• 20 °C < optimum < 25 °C

• optimum ∈ (20 °C; 25 °C)

• 22 °C–24 °C

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi bez podania jednostki temperatury.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 32
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 32

Zasady oceniania

1 pkt – za podanie wartości optimum temperatury wody dla aktywności płaskogłowa ciemnogłowego równego w przybliżeniu 23 °C lub określenie przedziału temperatur, w którym leży to optimum: powyżej 20 °C i poniżej 25 °C lub węższego, ale skoncentrowanego wokół wartości 23 °C. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Optimum aktywności przypada około 23°C, w pobliżu maksimum dopasowanej krzywej. Nie jest nim najwyższa zbadana temperatura ani pojedynczy odstający pomiar. Wynik należy zapisać z jednostką temperatury, a przy przedziale zachować okolice maksimum, nie cały zakres występowania ryby.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za podanie wartości optimum temperatury wody dla aktywności płaskogłowa ciemnogłowego równego w przybliżeniu 23 °C lub określenie przedziału temperatur, w którym leży to optimum: powyżej 20 °C i poniżej 25 °C lub węższego, ale skoncentrowanego wokół wartości 23 °C. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Polecenie 17.1 — w podstawie programowej. Odczyt optimum temperaturowego.

  • PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Wymagania podstawy programowej

Polecenie 17.1

W podstawie programowej

Odczyt optimum temperaturowego.

  • PR:XVII.1.3 — wyjaśnia, czym jest tolerancja ekologiczna;
  • PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z17-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XVII.1.3 | PR:OG.III.2

Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 1. Nisza ekologiczna. zdający: 1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres tolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych mu zasobów; 2) określa środowisko życia organizmu, mając podany jego zakres tolerancji na określone czynniki (np. temperaturę […]).

Działy: Ekologia

Organizmy: zwierzęta

Zagadnienia: Ekologia organizmów

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania