Zadanie 18.3 — czerwiec 2025 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzonyEgzamin pisemny1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 18 · czerwiec 2025 · Formuła 2023

Materiał do zadania 18; strona PDF 22
Materiał do zadania 18 · strona PDF 22
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Mukopolisacharydoza typu II (MPS II) to rzadka genetyczna choroba metaboliczna.
Ta choroba jest dziedziczona w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Przyczyną MPS II jest
niedobór aktywności sulfatazy-L-iduronianu, jednego z enzymów lizosomalnych. Prowadzi to
do zaburzenia rozkładu mukopolisacharydów i do gromadzenia się nierozłożonych
substratów, czego konsekwencją stają się patologiczne zmiany w obrębie komórek i tkanek.
Choroba ma charakter postępujący i znacznie skraca długość życia. Na MPS II chorują
prawie wyłącznie chłopcy. Na poniższym rodowodzie przedstawiono historię rodziny, w której
zdiagnozowano MPS II.
zdrowy mężczyzna
I.1
I.2
chory mężczyzna
II.1
II.2
II.3
II.4
zdrowa kobieta
III.4
III.1
III.2
III.3
Osoby chore na MPS II mogą być leczone za pomocą idursulfazy, która jest otrzymywana
z hodowli genetycznie zmodyfikowanych komórek ludzkich. Idursulfaza jest substytutem
naturalnego enzymu. Terapia polega na dożylnym podawaniu pacjentom idursulfazy,
co prowadzi do spowolnienia rozwoju choroby i do złagodzenia jej objawów.
Na podstawie: G.N. Wilson, Hunter Syndrome (Mucopolysaccharidosis II): Diagnosis, Genetic Testing, Treatment,
and Referral, „Consultant 360. Multidisciplinary Medical Information Network” 14(5), 2015 (consultant360.com);
M. Rachtan, Program The Hunters […], „Puls Medycyny”, 2020 (pulsmedycyny.pl).
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zadanie 18.3; strona PDF 23
Zadanie 18.3 · strona PDF 23
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyjaśnij, dlaczego nie ma mężczyzn będących nosicielami MPS II, mimo że allel
warunkujący MPS II jest allelem recesywnym.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 24
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 24
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do sprzężenia z płcią genu warunkującego
MPS II ORAZ do występowania u mężczyzn tylko jednego chromosomu X.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
U osób płci męskiej obecność jednego allelu recesywnego położonego na
chromosomie X prowadzi do wystąpienia objawów choroby, ponieważ mężczyźni nie
mają drugiego chromosomu X.
•
Allel recesywny warunkujący MPS II jest położony na chromosomie X, a mężczyźni mają
tylko jeden chromosom X, a więc taki allel zawsze się ujawni.
•
Mutacja tego genu zawsze ujawnia się u osób płci męskiej, ponieważ na drugim
chromosomie płci – na chromosomie Y – nie ma odpowiedniego locus, w którym mógłby
się znajdować allel dominujący, maskujący allel recesywny.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z18-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XIV.1.2 | PR:XIV.1.6 | PR:XIV.1.7 | PR:OG.IV.1

Działy: Genetyka klasyczna

Organizmy: człowiek | zwierzęta

Procesy: ekspresja genów | dziedziczenie

Zagadnienia: Dziedziczenie cech

Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania