Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym rysunku przedstawiono trzy etapy elektroforezy żelowej DNA. Do studzienek –
zagłębień w żelu agarozowym – naniesiono próby zawierające mieszaninę fragmentów DNA
o różnej wielkości. Wykonano elektroforezę z użyciem dwóch prób:
•
próba A (kontrolna) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o znanych wielkościach
•
próba B (badawcza) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o nieznanych rozmiarach,
którą otrzymano w wyniku trawienia DNA enzymami restrykcyjnymi.
Podczas elektroforezy żel umieszczono w roztworze zawierającym jony, a następnie
przyłożono napięcie elektryczne, które spowodowało przesuwanie się fragmentów DNA
w żelu. Po zakończeniu migracji fragmentów DNA w żelu dodano barwnik wiążący się
z DNA, co uwidoczniło na żelu prążki odpowiadające fragmentom DNA o różnej wielkości.
próba:
A
B
elektroda
−
ujemna
studzienka
X
żel
prążki
Y
Z
elektroda
+
dodatnia
1. nałożenie prób
2. migracja DNA
3. analiza wzoru
w żelu
do studzienek żelu
prążków
Na podstawie: E. Bártová, Molekulární biologie. Gelová elektroforeza, 2011 (cit.vfu.cz).
zagłębień w żelu agarozowym – naniesiono próby zawierające mieszaninę fragmentów DNA
o różnej wielkości. Wykonano elektroforezę z użyciem dwóch prób:
•
próba A (kontrolna) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o znanych wielkościach
•
próba B (badawcza) – zawierała mieszaninę fragmentów DNA o nieznanych rozmiarach,
którą otrzymano w wyniku trawienia DNA enzymami restrykcyjnymi.
Podczas elektroforezy żel umieszczono w roztworze zawierającym jony, a następnie
przyłożono napięcie elektryczne, które spowodowało przesuwanie się fragmentów DNA
w żelu. Po zakończeniu migracji fragmentów DNA w żelu dodano barwnik wiążący się
z DNA, co uwidoczniło na żelu prążki odpowiadające fragmentom DNA o różnej wielkości.
próba:
A
B
elektroda
−
ujemna
studzienka
X
żel
prążki
Y
Z
elektroda
+
dodatnia
1. nałożenie prób
2. migracja DNA
3. analiza wzoru
w żelu
do studzienek żelu
prążków
Na podstawie: E. Bártová, Molekulární biologie. Gelová elektroforeza, 2011 (cit.vfu.cz).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Określ, w jakim celu podczas elektroforezy do jednej ze studzienek wprowadza się
próbę kontrolną – mieszaninę fragmentów DNA o znanych rozmiarach.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
próbę kontrolną – mieszaninę fragmentów DNA o znanych rozmiarach.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie znaczenia próby kontrolnej, odnoszące się do wzorca
wielkości badanych cząsteczek DNA LUB do kontroli jakości elektroforezy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Do jednej ze studzienek wprowadza się mieszaninę fragmentów DNA o znanych
rozmiarach, aby móc oszacować wielkość badanych fragmentów DNA.
•
Próba A stanowi marker wielkości, czyli tzw. wzorzec masy, który pozwala określić, jaką
wielkość mają fragmenty DNA w badanej próbce.
•
Próbka A stanowi próbę kontrolną pozytywną – dzięki tej próbie wiadomo, czy
elektroforeza trwała odpowiednio długo.
1 pkt – za poprawne określenie znaczenia próby kontrolnej, odnoszące się do wzorca
wielkości badanych cząsteczek DNA LUB do kontroli jakości elektroforezy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Do jednej ze studzienek wprowadza się mieszaninę fragmentów DNA o znanych
rozmiarach, aby móc oszacować wielkość badanych fragmentów DNA.
•
Próba A stanowi marker wielkości, czyli tzw. wzorzec masy, który pozwala określić, jaką
wielkość mają fragmenty DNA w badanej próbce.
•
Próbka A stanowi próbę kontrolną pozytywną – dzięki tej próbie wiadomo, czy
elektroforeza trwała odpowiednio długo.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z16-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XV.4 | PR:OG.II.2
Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań