Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Mioglobina to białko występujące w cytozolu włókien mięśniowych. Jest ono zbudowane
z pojedynczego łańcucha polipeptydowego oraz z hemu. Łańcuch polipeptydowy mioglobiny
zawiera 153 reszty aminokwasowe, a hem składa się z układu porfirynowego oraz ze –
związanego z jego centrum – atomu pewnego pierwiastka.
Na poniższym rysunku przedstawiono przekrój przez model cząsteczki mioglobiny. Kolorem
niebieskim oznaczono reszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi; kolorem
czerwonym – reszty aminokwasowe z podstawnikami polarnymi; natomiast kolorem białym –
pozostałe reszty aminokwasowe. Kolorem żółtym oznaczono atom związany z centrum
układu porfirynowego, znajdującego się w szczelinie cząsteczki białka.
Na podstawie: J.M. Berg i in., Biochemia, Warszawa 2022.
z pojedynczego łańcucha polipeptydowego oraz z hemu. Łańcuch polipeptydowy mioglobiny
zawiera 153 reszty aminokwasowe, a hem składa się z układu porfirynowego oraz ze –
związanego z jego centrum – atomu pewnego pierwiastka.
Na poniższym rysunku przedstawiono przekrój przez model cząsteczki mioglobiny. Kolorem
niebieskim oznaczono reszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi; kolorem
czerwonym – reszty aminokwasowe z podstawnikami polarnymi; natomiast kolorem białym –
pozostałe reszty aminokwasowe. Kolorem żółtym oznaczono atom związany z centrum
układu porfirynowego, znajdującego się w szczelinie cząsteczki białka.
Na podstawie: J.M. Berg i in., Biochemia, Warszawa 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyjaśnij, dlaczego we wnętrzu cząsteczki mioglobiny znajdują się niemal wyłącznie
reszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi. W odpowiedzi uwzględnij
środowisko formowania się struktury przestrzennej tego białka.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
reszty aminokwasowe z podstawnikami niepolarnymi. W odpowiedzi uwzględnij
środowisko formowania się struktury przestrzennej tego białka.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające hydrofobowy charakter podstawników
aminokwasów niepolarnych ORAZ wodne środowisko formowania się struktury
przestrzennej mioglobiny.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz
branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).
Przykładowe odpowiedzi
•
Formowanie się struktury przestrzennej zachodzi w cytozolu, który jest roztworem
wodnym, a niepolarne podstawniki aminokwasów są odpychane od wody i skupiają się
wewnątrz cząsteczki.
•
Formowanie się struktury przestrzennej mioglobiny zachodzi w środowisku wodnym.
Podstawniki aminokwasów niepolarnych mają charakter hydrofobowy, dlatego zbliżają
się do siebie i chowają wewnątrz cząsteczki mioglobiny.
•
Podczas zwijania się łańcucha polipeptydowego w środowisku wodnym niepolarne reszty
aminokwasów układają się tak, aby unikać wody (wewnątrz cząsteczki).
•
Konformacja białek jest bardziej stabilna termodynamicznie, gdy grupy niepolarne,
mające charakter hydrofobowy, są skupione we wnętrzu cząsteczki, niż gdy pozostają
rozproszone w środowisku wodnym.
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające hydrofobowy charakter podstawników
aminokwasów niepolarnych ORAZ wodne środowisko formowania się struktury
przestrzennej mioglobiny.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz
branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).
Przykładowe odpowiedzi
•
Formowanie się struktury przestrzennej zachodzi w cytozolu, który jest roztworem
wodnym, a niepolarne podstawniki aminokwasów są odpychane od wody i skupiają się
wewnątrz cząsteczki.
•
Formowanie się struktury przestrzennej mioglobiny zachodzi w środowisku wodnym.
Podstawniki aminokwasów niepolarnych mają charakter hydrofobowy, dlatego zbliżają
się do siebie i chowają wewnątrz cząsteczki mioglobiny.
•
Podczas zwijania się łańcucha polipeptydowego w środowisku wodnym niepolarne reszty
aminokwasów układają się tak, aby unikać wody (wewnątrz cząsteczki).
•
Konformacja białek jest bardziej stabilna termodynamicznie, gdy grupy niepolarne,
mające charakter hydrofobowy, są skupione we wnętrzu cząsteczki, niż gdy pozostają
rozproszone w środowisku wodnym.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2023-Z1-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.1.3 | PR:I.2.2 | PR:OG.IV.1
Działy: Chemizm życia
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki nieorganiczne | Składniki organiczne
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych