Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
Bariera krew – mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych, stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik – błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.


Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Spośród poniższych struktur mózgowia człowieka wybierz i zaznacz te dwie, które są gruczołami wewnątrzwydzielniczymi.
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij ośrodki nerwowe od struktur wytwarzających hormony.
Podpowiedź 2
Przypomnij sobie oś podwzgórze–przysadka i sposób przekazywania przez nią sygnałów.
Podpowiedź 3
Wybierz dokładnie dwie struktury pełniące funkcję wewnątrzwydzielniczą.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
A, C
Uwaga: Jeżeli zdający zaznaczy więcej niż dwie odpowiedzi, to za rozwiązanie całego zadania otrzymuje 0 pkt.
Zasady oceniania
2 pkt – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 1 pkt – za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
A i C: podwzgórze i przysadka mózgowa. Podwzgórze wytwarza m.in. neurohormony, a przysadka wydziela hormony regulujące inne procesy i gruczoły. Odpowiedź wymaga dwóch wskazań; zaznaczenie dodatkowych struktur nie jest bezpiecznym sposobem zdobywania punktów. Lokalizacja w mózgowiu sama nie świadczy o funkcji hormonalnej.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 1 pkt – za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12.2 — w podstawie programowej. Identyfikacja gruczołów dokrewnych mózgowia.
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12.2
W podstawie programowej
Identyfikacja gruczołów dokrewnych mózgowia.
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z12-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.b
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 1) opisuje budowę i funkcje mózgu […]. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta
Zagadnienia: Regulacja nerwowa | Regulacja hormonalna


