Zadanie 12.2 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2015

Bariera krew – mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych, stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo zniesioną barierę krew – mózg.

W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik – błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.

Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.

Podpisy czasu barwienia mózgów: grupa badawcza po 0, 24, 48 i 72 godzinach oraz grupa kontrolna po 72 godzinach.
Pięć mózgów ułożonych w szeregu: pierwszy jasny, dwa następne częściowo niebieskie, czwarty intensywnie niebieski, piąty ponownie jasny. Położenie odpowiada czasom i kontroli nad zdjęciem.

Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;

A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 12; strona PDF 16
Materiał do zadania 12 · strona PDF 16
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Spośród poniższych struktur mózgowia człowieka wybierz i zaznacz te dwie, które są gruczołami wewnątrzwydzielniczymi.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 12.2; strona PDF 17
Zadanie 12.2 · strona PDF 17
Wybierz odpowiedź

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odróżnij ośrodki nerwowe od struktur wytwarzających hormony.

Podpowiedź 2

Przypomnij sobie oś podwzgórze–przysadka i sposób przekazywania przez nią sygnałów.

Podpowiedź 3

Wybierz dokładnie dwie struktury pełniące funkcję wewnątrzwydzielniczą.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

A, C

Uwaga: Jeżeli zdający zaznaczy więcej niż dwie odpowiedzi, to za rozwiązanie całego zadania otrzymuje 0 pkt.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 17
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 17

Zasady oceniania

2 pkt – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 1 pkt – za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

A i C: podwzgórze i przysadka mózgowa. Podwzgórze wytwarza m.in. neurohormony, a przysadka wydziela hormony regulujące inne procesy i gruczoły. Odpowiedź wymaga dwóch wskazań; zaznaczenie dodatkowych struktur nie jest bezpiecznym sposobem zdobywania punktów. Lokalizacja w mózgowiu sama nie świadczy o funkcji hormonalnej.

Sprawdź kompletność rozwiązania

2 pkt – za zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 1 pkt – za zaznaczenie jednej poprawnej odpowiedzi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Polecenie 12.2 — w podstawie programowej. Identyfikacja gruczołów dokrewnych mózgowia.

  • PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
Wymagania podstawy programowej

Polecenie 12.2

W podstawie programowej

Identyfikacja gruczołów dokrewnych mózgowia.

  • PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z12-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.5.b

Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 1) opisuje budowę i funkcje mózgu […]. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację […].

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta

Zagadnienia: Regulacja nerwowa | Regulacja hormonalna

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania