Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2015
Bariera krew – mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych, stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo zniesioną barierę krew – mózg.
W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik – błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.
Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.


Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;
A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj mózgowia grupy zakażonej z kontrolą po takim samym czasie.
Podpowiedź 2
Co oznacza pojawienie się w tkance barwnika związanego z albuminą osocza?
Podpowiedź 3
Nazwij kierunek wpływu infekcji na szczelność bariery, zamiast tylko opisać kolor.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Wirus Chandipura zaburza integralność bariery krew – mózg u myszy.
• Obecność wirusa ChPV we krwi niszczy barierę krew – mózg u myszy.
• ChPV szybko rozszczelnia barierę krew – mózg u myszy.
• Infekcja prowadzi do zaniku bariery krew – mózg.
• Naczynia włosowate mózgu myszy uległy rozszczelnieniu.
Zasady oceniania
1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery krew – mózg. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Infekcja ChPV zwiększa przepuszczalność bariery krew–mózg u badanych myszy. Zabarwienie tkanek po podaniu błękitu Evansa oznacza przechodzenie wskaźnika z krwi poza naczynia; w kontroli zjawisko jest ograniczone. Wniosek dotyczy szczelności naczyń w tym modelu doświadczalnym, a nie dowolnych zakażeń wirusowych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery krew – mózg. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12.1 — w podstawie programowej. Wniosek z wyników dotyczących szczelności bariery krew–mózg.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12.1
W podstawie programowej
Wniosek z wyników dotyczących szczelności bariery krew–mózg.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z12-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.II.5
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 2. Wirusy. Uczeń: 4) […] określa drogi zakażenia wirusami oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób wirusowych. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 1) opisuje budowę i funkcje mózgu […].
Działy: Wirusy | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: wirusy | zwierzęta
Zagadnienia: Regulacja nerwowa


