Zadanie 12.1 — czerwiec 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 12 · czerwiec 2025 · Formuła 2015

Bariera krew – mózg to fizyczna i funkcjonalna granica między mózgowymi naczyniami krwionośnymi a tkanką nerwową. Ta bariera izoluje ośrodkowy układ nerwowy od potencjalnie szkodliwych związków obecnych we krwi. Bariera krew – mózg zapewnia wysoce selektywny transport związków krążących we krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego. Jest to możliwe, ponieważ w naczyniach włosowatych ośrodkowego układu nerwowego między komórkami śródbłonka znajdują się dobrze wykształcone ścisłe połączenia zamykające. Te naczynia są także otoczone grubą warstwą komórek glejowych, stanowiących dodatkową barierę. Niektóre obszary mózgu, np. podwzgórze, mają częściowo zniesioną barierę krew – mózg.

W celu zbadania, czy bariera krew – mózg jest zachowana, najczęściej stosuje się wskaźnik – błękit Evansa. Ten barwnik łączy się z wysokim powinowactwem z albuminą osocza krwi.

Aby zbadać wpływ infekcji wirusem Chandipura (ChPV) na szczelność naczyń włosowatych mózgu, przeprowadzono następujące doświadczenie. Myszom z grupy badawczej podano dożylnie ChPV oraz błękit Evansa, a myszom z grupy kontrolnej – roztwór soli fizjologicznej oraz błękit Evansa. Na poniżej fotografii przedstawiono wyniki doświadczenia – obraz mózgowia po upływie jednej, dwóch oraz trzech dób od rozpoczęcia badania.

Podpisy czasu barwienia mózgów: grupa badawcza po 0, 24, 48 i 72 godzinach oraz grupa kontrolna po 72 godzinach.
Pięć mózgów ułożonych w szeregu: pierwszy jasny, dwa następne częściowo niebieskie, czwarty intensywnie niebieski, piąty ponownie jasny. Położenie odpowiada czasom i kontroli nad zdjęciem.

Na podstawie: K. Brzezińska i M. Ziaja, Struktura […], „Postępy Biologii Komórki” 39(1), 2012;

A. Balakrishanan i A.C. Mishra, Immune Response during Acute Chandipura Viral Infection in Experimentally Infected Susceptible Mice, „Virology Journal” 5, 2008.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 12; strona PDF 16
Materiał do zadania 12 · strona PDF 16
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Na podstawie przedstawionych wyników badania sformułuj wniosek na temat wpływu infekcji ChPV na szczelność naczyń włosowatych mózgu myszy.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 12.1; strona PDF 16
Zadanie 12.1 · strona PDF 16

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj mózgowia grupy zakażonej z kontrolą po takim samym czasie.

Podpowiedź 2

Co oznacza pojawienie się w tkance barwnika związanego z albuminą osocza?

Podpowiedź 3

Nazwij kierunek wpływu infekcji na szczelność bariery, zamiast tylko opisać kolor.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Wirus Chandipura zaburza integralność bariery krew – mózg u myszy.

• Obecność wirusa ChPV we krwi niszczy barierę krew – mózg u myszy.

• ChPV szybko rozszczelnia barierę krew – mózg u myszy.

• Infekcja prowadzi do zaniku bariery krew – mózg.

• Naczynia włosowate mózgu myszy uległy rozszczelnieniu.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 17
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 17

Zasady oceniania

1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery krew – mózg. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Infekcja ChPV zwiększa przepuszczalność bariery krew–mózg u badanych myszy. Zabarwienie tkanek po podaniu błękitu Evansa oznacza przechodzenie wskaźnika z krwi poza naczynia; w kontroli zjawisko jest ograniczone. Wniosek dotyczy szczelności naczyń w tym modelu doświadczalnym, a nie dowolnych zakażeń wirusowych.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, uwzględniającego rozszczelnienie bariery krew – mózg. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Polecenie 12.1 — w podstawie programowej. Wniosek z wyników dotyczących szczelności bariery krew–mózg.

  • PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej

Polecenie 12.1

W podstawie programowej

Wniosek z wyników dotyczących szczelności bariery krew–mózg.

  • PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-CZERWIEC-F2015-Z12-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:OG.II.5

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 2. Wirusy. Uczeń: 4) […] określa drogi zakażenia wirusami oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób wirusowych. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 1) opisuje budowę i funkcje mózgu […].

Działy: Wirusy | Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: wirusy | zwierzęta

Zagadnienia: Regulacja nerwowa

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania