Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · maj 2024 · Formuła 2023
Okresy nasienne buka zwyczajnego (Fagus sylvatica) następują w odstępach 5–10 lat, a roczna wydajność produkowanych nasion jest zazwyczaj bardzo niska. Z tego powodu leśnicy gromadzą nasiona na zapas.
W 2017 roku przeprowadzono doświadczenie, w którym wysiano nasiona buka zwyczajnego zebrane w latach: 2000, 2006, 2009 i 2017. Nasiona zebrane w latach 2000, 2006 i 2009 przechowywano w jednakowych warunkach. Nasiona zebrane w 2017 r. wysiano od razu po zbiorze.
Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki doświadczenia w postaci wartości średnich i odchylenia standardowego. Na zdjęciu obok przedstawiono siewkę buka zwyczajnego.
siła kiełkowania nasion buka
Na podstawie: beagle.miljolare.no;
A. Małecka i in., Relationship between Mitochondria Changes and Seed Aging […], „PeerJ” 9, 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia sformułuj wniosek dotyczący żywotności nasion buka zwyczajnego.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal zmienną różnicującą grupy nasion i wielkość przedstawioną na osi pionowej. Wniosek powinien połączyć te dwie wielkości jednym zdaniem.
Podpowiedź 2
Porównaj nasiona wysiane od razu po zbiorze z przechowywanymi najdłużej. Następnie sprawdź, czy pośrednie czasy są zgodne z kierunkiem tej zmiany.
Podpowiedź 3
Zastosuj konstrukcję „wraz z wydłużaniem czasu…”. Odnieś ją do zdolności kiełkowania albo żywotności, zamiast jedynie stwierdzić występowanie różnic między słupkami.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Wraz z upływem czasu zmniejsza się zdolność nasion buka zwyczajnego do kiełkowania.
• Wydłużanie czasu przechowywana nasion buka zwyczajnego zmniejsza ich siłę kiełkowania.
• Im dłuższy czas przechowywania nasion buka, tym mniejsza siła kiełkowania.
• Żywotność nasion spada podczas przechowywania.
• Przez pierwszych osiem lat przechowywania nasiona buka są dobrym materiałem siewnym.
• Po dłuższym okresie przechowywania zgromadzone nasiona nie nadają się do założenia lasu.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zawierających wyłącznie opis wyników badań, np. „Między wszystkimi badanymi grupami występowały różnice w sile kiełkowania nasion”.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za sformułowanie wniosku dotyczącego zmniejszania się wraz z upływem czasu
zdolności kiełkowania nasion buka zwyczajnego LUB dotyczącego przydatności nasion do siewu tylko w początkowym okresie przechowywania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Im dłużej przechowywano nasiona buka w badanych warunkach, tym mniejszy odsetek kiełkował, a więc ich żywotność spadała. Taki wniosek łączy czas przechowywania z mierzoną zdolnością kiełkowania. Sam opis, że słupki mają różne wysokości, nie podaje kierunku zależności. Nie trzeba przepisywać wszystkich wartości z wykresu ani wskazywać niebadanej przyczyny starzenia; zakres wniosku powinien odpowiadać przeprowadzonemu doświadczeniu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za sformułowanie wniosku dotyczącego zmniejszania się wraz z upływem czasu
zdolności kiełkowania nasion buka zwyczajnego LUB dotyczącego przydatności nasion do siewu tylko w początkowym okresie przechowywania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 8.1 — w podstawie programowej. Wniosek o kiełkowaniu nasion z wyników doświadczenia.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
- PR:IX.6.2 — przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników (woda, temperatura, światło) na proces kiełkowania nasion;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 8.1
W podstawie programowej
Wniosek o kiełkowaniu nasion z wyników doświadczenia.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
- PR:IX.6.2 — przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników (woda, temperatura, światło) na proces kiełkowania nasion;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.II.5 | PR:IX.6.2
Wymagania historyczne: IX. Różnorodność roślin. 5. Wzrost i rozwój roślin. Zdający: 2) przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion.
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Wzrost i rozwój roślin
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań