Zadanie 20.1 — maj 2024 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

W drugiej połowie XX wieku naukowcy zwrócili uwagę na globalne zmniejszanie się liczebności populacji płazów. Badacze zgodnie określają obecny trend jako szóste masowe wymieranie zwierząt o globalnym zasięgu.

Badania prowadzone w Polsce wskazują kilka czynników negatywnie wpływających na liczebność płazów. Jednym z nich jest osuszanie naturalnych siedlisk płazów.

Na podstawie: naukadlaprzyrody.pl

Wykaż, że osuszanie siedlisk ma negatywny wpływ na liczebność płazów w Polsce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz jeden element biologii płazów zależny od obecności wody: rozród, rozwój larw albo funkcjonowanie skóry. Następnie rozpatrz skutek zaniku odpowiedniego siedliska.

Podpowiedź 2

Dla rozrodu prześledź drogę od złożenia jaj do przeobrażenia kijanki. Co stanie się z uzupełnianiem populacji, jeśli znikną zbiorniki umożliwiające ten rozwój?

Podpowiedź 3

Zbuduj pełny argument: osuszenie zbiorników → brak warunków rozwoju jaj i larw → mniej młodych płazów. Podanie samej potrzeby wilgotnego środowiska nie wskazuje jeszcze mechanizmu spadku liczebności.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Utrata siedlisk – płazom do rozrodu niezbędna jest woda, ale z powodu zaniku małych zbiorników wodnych w wyniku osuszania utrudniony jest rozród, co skutkuje zmniejszaniem się liczebności populacji.

• Osuszanie siedlisk powoduje, że płazy tracą żerowiska.

• Stadium larwalne płazów – kijanka – żyje wyłącznie w środowisku wodnym, bez którego płazy nie mogłyby zamknąć cyklu życiowego.

• Osuszanie prowadzi do fragmentacji siedlisk, co wymusza migracje płazów, które giną na drogach, bo szlaki migracji płazów przecinają drogi budowane przez człowieka.

• Płazy mają wilgotną skórę, która nie może wyschnąć, bo inaczej wymiana gazowa nie będzie zachodziła na odpowiednim poziomie.

• Płazy nie piją wody, ale pobierają ją przez skórę, a jest to możliwe tylko w wilgotnym środowisku.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnego przykładu biologii płazów, np. „Wilgotne środowisko jest niezbędne płazom do życia”.

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawnie wykazanie wpływu osuszania siedlisk na zmniejszanie się liczebności

płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród, rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Osuszanie małych zbiorników ogranicza rozród płazów, ponieważ ich jaja i larwy w typowych polskich cyklach rozwojowych wymagają środowiska wodnego. Zanik miejsc rozrodu zmniejsza liczbę osobników dożywających dalszych stadiów i może obniżać liczebność populacji. Można też wskazać pogorszenie warunków wymiany gazowej przez wilgotną skórę albo utratę żerowisk. Argument musi jednak łączyć konkretną cechę biologii płazów ze skutkiem osuszania, zamiast ograniczać się do stwierdzenia, że potrzebują wilgoci.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – za poprawnie wykazanie wpływu osuszania siedlisk na zmniejszanie się liczebności

płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród, rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody). 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 20.1

W podstawie programowej

Osuszanie siedlisk a rozród i rozwój płazów.

  • PR:XVIII.3 — wykazuje wpływ działalności człowieka (intensyfikacji rolnictwa, urbanizacji, industrializacji, rozwoju komunikacji i turystyki) na różnorodność biologiczną;
  • PR:XI.2.9.d — rozróżnia zapłodnienie zewnętrzne i wewnętrzne oraz podaje przykłady grup zwierząt, u których występuje,
  • PR:XI.2.9.g — rozróżnia rozwój prosty i złożony oraz podaje przykłady zwierząt, u których występuje,

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z20-1

Organizator: CKE

Działy: Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona | Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: zwierzęta

Umiejętności: Rozwijanie postawy szacunku wobec przyrody i środowiska

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania