Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 4 · czerwiec 2024 · Formuła 2015
Poniższe mikrofotografie przedstawiają przekrój poprzeczny przez blaszkę liściową rośliny dwuliściennej – ligustru (Ligustrum): A – widok ogólny (powiększenie 100×); B – dolna epiderma z aparatami szparkowymi (powiększenie 400×).
Fotografia: Berkshire Community College Bioscience Image Library.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wyjaśnij, w jaki sposób parowanie wody przez aparaty szparkowe liścia przyczynia się do transportu wody w łodydze.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Prześledź drogę od parowania w liściu do naczyń w łodydze. Po utracie wody komórki liścia pobierają ją z najbliższych elementów drewna.
Podpowiedź 2
Zastanów się, jak ubytek wody na końcu ciągłego słupa wpływa na ciśnienie w jego wnętrzu. Uwzględnij spójność cząsteczek wody.
Podpowiedź 3
Zapisz kolejność: transpiracja → napływ wody z drewna do miękiszu → podciśnienie w ksylemie → zasysanie wody z łodygi. Nie zastępuj tego mechanizmu samym opisem aktywności korzeni.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transpiracja szparkowa prowadzi do osmotycznego napływu wody z wiązek przewodzących liścia do miękiszu asymilacyjnego. W ten sposób tworzy się w drewnie podciśnienie zasysające wodę z łodygi do liści.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do obniżenia potencjału wody w liściach
w wyniku transpiracji i wytworzenia w ten sposób siły ssącej, podciągającej słup wody w łodydze. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Parowanie wody z komórek miękiszu liścia obniża ich potencjał wody, więc woda napływa do nich z drewna. W elementach drewna powstaje wówczas napięcie, czyli podciśnienie, przenoszone na ciągły słup wody w łodydze dzięki kohezji cząsteczek. Woda jest w ten sposób podciągana ku liściom. Wyjaśnienie musi połączyć transpirację z siłą ssącą i przepływem w ksylemie; samo stwierdzenie, że „roślina potrzebuje uzupełnić wodę”, nie wskazuje mechanizmu transportu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do obniżenia potencjału wody w liściach
w wyniku transpiracji i wytworzenia w ten sposób siły ssącej, podciągającej słup wody w łodydze. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 4.2 — w podstawie programowej. Siła ssąca transpiracji w transporcie wody.
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 4.2
W podstawie programowej
Siła ssąca transpiracji w transporcie wody.
- PR:IX.3.1 — wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz transportu wody i soli mineralnych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-CZERWIEC-F2015-Z4-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.3.1
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 7. Rośliny – odżywianie się. Zdający: 2) określa sposób pobierania wody i soli mineralnych oraz mechanizmy transportu wody (potencjał wody, transpiracja, siła ssąca liści […]).
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin