Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · maj 2023 · Formuła 2023
Kolejnymi etapami oddychania tlenowego są: glikoliza, reakcja pomostowa, cykl Krebsa oraz łańcuch oddechowy.
Reakcję pomostową – oksydacyjną dekarboksylację pirogronianu do acetylo-CoA – katalizuje kompleks dehydrogenazy pirogronianowej, zawierający trzy enzymy: E1, E2 i E3. Sumaryczna reakcja katalizowana przez ten kompleks w warunkach tlenowych jest następująca:
pirogronian + CoA-SH + NAD+ → acetylo-CoA + CO2 + NADH + H+
Na schemacie przedstawiono współdziałanie trzech enzymów wchodzących w skład kompleksu dehydrogenazy pirogronianowej.
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2016.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij tabelę – do każdego wymienionego typu reakcji zachodzącej podczas przekształcania pirogronianu do acetylo-CoA przyporządkuj odpowiednie oznaczenie enzymu (E1, E2 albo E3), który tę reakcję przeprowadza.
| Typ reakcji | Oznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3) |
|---|---|
| transacetylacja | |
| dehydrogenacja | |
| dekarboksylacja |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozłóż nazwy reakcji na znaczenia: odłączenie CO₂, przeniesienie grupy acetylowej oraz odebranie wodoru. Każdą połącz z odpowiednimi strzałkami schematu.
Podpowiedź 2
Odszukaj miejsce pojawienia się CO₂ oraz przemiany NAD⁺ w NADH. Pozostały etap, z udziałem CoA-SH, odpowiada przeniesieniu grupy acetylowej.
Podpowiedź 3
Wpisz E2 przy transacetylacji, E3 przy dehydrogenacji i E1 przy dekarboksylacji. Sprawdź kolejność wierszy — nie jest taka sama jak kolejność enzymów na schemacie.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Typ reakcji | Oznaczenie enzymu (E1 / E2 / E3) |
|---|---|
| transacetylacja | E2 |
| dehydrogenacja | E3 |
| dekarboksylacja | E1 |
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi, w których użyto znaków normalnej wielkości zamiast indeksów dolnych, np. E1 zamiast E1.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie trzech oznaczeń enzymów do typów
przeprowadzanych reakcji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Kolejność odpowiedzi w tabeli to E2, E3, E1. Transacetylacja oznacza przeniesienie grupy acetylowej na koenzym A; na schemacie z tym etapem połączono E2. Dehydrogenacja wiąże się z przekazywaniem równoważników redukcyjnych na NAD⁺ i powstaniem NADH, co odpowiada E3. Dekarboksylację rozpoznajemy po odłączeniu CO₂ od pirogronianu przy E1. Schemat pozwala więc rozstrzygnąć nazwy reakcji na podstawie substratów i produktów, bez pamięciowego uczenia się oznaczeń enzymów.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie trzech oznaczeń enzymów do typów
przeprowadzanych reakcji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
transacetylacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 )
W podstawie programowej
Analiza reakcji pomostowej na schemacie. Zakres części: transacetylacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 ).
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
dehydrogenacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 )
W podstawie programowej
Analiza reakcji pomostowej na schemacie. Zakres części: dehydrogenacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 ).
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
dekarboksylacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 )
W podstawie programowej
Analiza reakcji pomostowej na schemacie. Zakres części: dekarboksylacja — Oznaczenie enzymu ( E 1 / E 2 / E 3 ).
- PR:III.5.2 — analizuje na podstawie schematu przebieg glikolizy, reakcji pomostowej i cyklu Krebsa, wyróżnia substraty i produkty tych procesów;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-MAJ-F2023-Z1-1
Organizator: CKE
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: zwierzęta
Procesy: oddychanie komórkowe
Zagadnienia: Pozyskiwanie energii użytecznej biologicznie
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych