Materiał źródłowy do zadania
U wybrzeży Australii przeprowadzono badanie wpływu roślinożernych jeżowców na rozprzestrzenianie się brunatnic. Uważa się, że jeżowce są biotycznym czynnikiem ograniczającym rozprzestrzenianie się tych glonów. Aby odróżnić efekty wywołane przez jeżowce od efektu wywołanego przez ślimaka żywiącego się wodorostami – czareczki – przygotowano trzy poletka doświadczalne:
• z pierwszego usunięto zarówno jeżowce, jak i czareczki
• z drugiego usunięto tylko jeżowce
• z trzeciego usunięto tylko czareczki.
Wyniki porównano z próbą kontrolną, w której występowały oba gatunki żywiące się brunatnicami. Wyniki obserwacji zilustrowano na poniższym wykresie.
Na podstawie: W.J. Fletcher, Interactions Among Subtidal Australian Sea Urchins, Gastropods, and Algae:
Effects of Experimental Removals, „Ecological Monographs” 57(1), 1987.
Jeżowce stanowią ważną część pożywienia wydr morskich.
Wyjaśnij, jak spadek liczebności wydr wpłynie na liczebność brunatnic w badanym ekosystemie. W odpowiedzi uwzględnij zależności pokarmowe między obserwowanymi organizmami.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Narysuj prosty łańcuch zależności: wydra zjada jeżowca, jeżowiec brunatnicę. Następnie zmieniaj liczebności kolejno, zaczynając od wydry.
Podpowiedź 2
Mniej drapieżników zwykle oznacza mniejsze straty ich ofiar. Więcej jeżowców zwiększa z kolei presję na brunatnice, a nie je chroni.
Podpowiedź 3
Zapisz pełny ciąg: mniej wydr — więcej jeżowców — silniejsze zjadanie brunatnic — mniej brunatnic. Nie pomijaj pośredniego ogniwa, bo właśnie ono wyjaśnia kierunek zmiany.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Spadek liczebności wydr poskutkuje wzrostem liczebności jeżowców, które jako odżywiające się brunatnicami spowodują zmniejszenie ilości brunatnic.
• Spadek liczebności wydr spowoduje spadek liczebności brunatnic, ponieważ mniej wydr będzie polować na jeżowce, a tym samym więcej jeżowców będzie zjadało brunatnice, przez co zostanie ograniczona ich liczebność.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie wpływu spadku liczebności wydr na spadek liczebności
brunatnic w badanym ekosystemie, uwzględniające zależności pokarmowe między wydrami, jeżowcami i brunatnicami. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Spadek liczebności wydr ograniczy presję drapieżniczą na jeżowce. Ich liczebność może wzrosnąć, a silniejsze żerowanie na brunatnicach doprowadzi do zmniejszenia ilości glonów. Jest to pośredni skutek zależności pokarmowych obejmujący trzy poziomy: drapieżnik, roślinożerca i producent. Nie należy zakładać, że mniej drapieżników oznacza automatycznie więcej wszystkich innych organizmów. W przyjętym modelu wzrost liczebności konsumenta I rzędu szkodzi jego zasobowi pokarmowemu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie wpływu spadku liczebności wydr na spadek liczebności
brunatnic w badanym ekosystemie, uwzględniające zależności pokarmowe między wydrami, jeżowcami i brunatnicami. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 19.2
W podstawie programowej
Kaskada troficzna po zmianie liczebności drapieżnika.
- PR:XVII.3.3 — wyjaśnia zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany;
- PR:XVII.3.6 — określa zależności pokarmowe w ekosystemie na podstawie analizy fragmentów sieci pokarmowych; przedstawia zależności pokarmowe w biocenozie w postaci łańcuchów pokarmowych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z19-2
Organizator: CKE
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia