W komórkach zwierząt DNA znajduje się w jądrze komórkowym oraz w mitochondrium. Dziedziczenie mitochondrialnego DNA określa się jako dziedziczenie pozajądrowe i zachodzi ono według innych reguł niż dziedziczenie DNA jądrowego. Na poniższych rysunkach I i II przedstawiono genotypy dwóch gamet – męskiej i żeńskiej, a na rysunku III – zygotę powstałą w wyniku połączenia się tych gamet.
Podaj genotyp zygoty – w miejsca wyznaczone na rysunku III () wpisz w jądrze komórkowym i w mitochondrium odpowiednie oznaczenia alleli.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozwiązuj osobno jądro i mitochondrium. Połączenie haploidalnych jąder daje parę alleli, lecz dziedziczenie organellów nie przebiega według tej samej reguły.
Podpowiedź 2
Z komórki jajowej pochodzi A oraz mitochondria z G; plemnik dostarcza jądrowe a. W przyjętym modelu jego allel mitochondrialny g nie tworzy pary z G.
Podpowiedź 3
Wpisz Aa w jądrze i G w mitochondrium. Nie zapisuj Gg tylko dlatego, że obie gamety przedstawiono z mitochondriami.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W jądrze komórkowym: Aa W mitochondrium: G
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne podanie genotypu zygoty. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W jądrze zygoty należy wpisać Aa, a w mitochondrium G. Jądrowe allele pochodzą od obojga rodziców: gameta żeńska przekazuje A, męska a. W modelu dziedziczenia mitochondrialnego podanym dla zwierząt mitochondria zygoty pochodzą od komórki jajowej, więc zachowują jej allel G, a nie zestaw Gg. Nie należy przenosić reguły dwóch alleli genu jądrowego bezpośrednio na genom organellum. Schemat celowo zestawia dwa różne sposoby dziedziczenia.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne podanie genotypu zygoty. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12 — w podstawie programowej. Genotyp jądrowy i mitochondrialny zygoty.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
- PR:XIV.1.5 — wyjaśnia istotę dziedziczenia pozajądrowego;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12
W podstawie programowej
Genotyp jądrowy i mitochondrialny zygoty.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
- PR:XIV.1.5 — wyjaśnia istotę dziedziczenia pozajądrowego;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z12
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.2 | PR:XIV.1.5
Wymagania historyczne: XIV. Genetyka klasyczna. 1. Dziedziczenie cech. Zdający: 1) […] określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów […] w pokoleniach potomnych […]; 5) wyjaśnia istotę dziedziczenia pozajądrowego.
Działy: Genetyka klasyczna
Organizmy: zwierzęta
Procesy: dziedziczenie | rozmnażanie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych