Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 11 · czerwiec 2023 · Formuła 2023
W trakcie polowania nietoperze emitują i odbierają ultradźwięki o częstotliwości niekiedy przekraczającej 200 kiloherców.
Na podstawie: M.B. Fenton i in., Signal Strength, Timing, and Self-Deafening:
The Evolution of Echolocation in Bats, „Paleobiology” 21(2), 1995.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2023-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Wykaż, że zdolność nietoperzy do emitowania i odbierania dźwięków o wysokiej częstotliwości jest przystosowaniem do nocnego trybu życia, który prowadzą nietoperze.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zastanów się, jaką informację niesie dźwięk wracający po odbiciu od przeszkody. Własny sygnał i jego echo pozwalają oceniać położenie obiektu.
Podpowiedź 2
Nocą problemem jest mała dostępność światła, nie brak dźwięku. Echolokacja dostarcza informacji przestrzennej niezależnie od warunków oświetlenia.
Podpowiedź 3
Połącz odbiór echa z lokalizacją ofiar i omijaniem przeszkód w ciemności. Samo stwierdzenie, że nietoperz słyszy wysokie częstotliwości, nie wykazuje korzyści nocnego trybu życia.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Nietoperze wykorzystują ultradźwięki do echolokacji, dzięki czemu mogą ustalić odległość, wielkość i prędkość przeszkód podczas lotu w nocy.
• Nietoperze korzystają z tego zjawiska, żeby czerpać informację o otoczeniu w warunkach złej widoczności, ponieważ prowadzą nocny tryb życia.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie związku między emitowaniem i odbieraniem ultradźwięków
a nocnym trybem życia, odnoszące się do umiejętności echolokacji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Nietoperze emitują ultradźwięki i odbierają ich echo odbite od obiektów. Analiza opóźnienia oraz właściwości echa pozwala lokalizować przeszkody i ofiary bez konieczności dobrego oświetlenia. Dzięki temu mogą sprawnie latać i polować nocą, gdy wzrok ma ograniczoną przydatność. Jest to echolokacja, a nie samo słyszenie dźwięków wydawanych przez zdobycz. Odpowiedź powinna połączyć emisję, odbiór odbicia i informację o otoczeniu z ciemnością, nie tylko nazwać ultradźwięki.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wykazanie związku między emitowaniem i odbieraniem ultradźwięków
a nocnym trybem życia, odnoszące się do umiejętności echolokacji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 11.1 — w podstawie programowej. Echolokacja i poruszanie się w nocy.
- PR:XI.2.6.g — wyróżnia rodzaje receptorów u zwierząt ze względu na rodzaj odbieranego bodźca,
- PR:XI.2.7.a — przedstawia związek między środowiskiem życia a sposobem poruszania się,
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 11.1
W podstawie programowej
Echolokacja i poruszanie się w nocy.
- PR:XI.2.6.g — wyróżnia rodzaje receptorów u zwierząt ze względu na rodzaj odbieranego bodźca,
- PR:XI.2.7.a — przedstawia związek między środowiskiem życia a sposobem poruszania się,
- PR:OG.IV.1 — interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2023-CZERWIEC-F2023-Z11-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.g | PR:XI.2.7.a | PR:OG.IV.1
Wymagania historyczne: XI. Funkcjonowanie zwierząt. 2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie. 6) Regulacja nerwowa. Zdający: g) wyróżnia rodzaje receptorów u zwierząt ze względu na rodzaj odbieranego bodźca. XVI. Ewolucja. Zdający: 5) wykazuje, że dzięki doborowi naturalnemu organizmy zyskują nowe cechy adaptacyjne.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Regulacja nerwowa
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia