Materiał źródłowy do zadania
Synteza fosfolipidów budujących błony biologiczne zachodzi dzięki enzymom związanym z cytozolową warstwą błony siateczki śródplazmatycznej. Część z nowopowstałych cząsteczek fosfolipidów jest następnie przenoszona z warstwy cytozolowej do warstwy niecytozolowej błony. Ten proces zachodzi dzięki flipazom – enzymom przenoszącym między warstwami błony tylko fosfolipidy o określonej budowie chemicznej.
Enzymy występujące we wnętrzu aparatu Golgiego glikozylują fosfolipidy, tzn. przyłączają do ich cząsteczek grupy cukrowe. Nie ma jednak enzymów, które przenoszą glikolipidy między dwiema warstwami błony. Węglowodany wchodzące w skład glikolipidów tworzą na powierzchni komórek zwierzęcych warstwę zwaną glikokaliksem. Może ona być o wiele grubsza niż sama dwuwarstwa lipidowa.
Na rysunku przedstawiono oderwanie się pęcherzyka błonowego od błony aparatu Golgiego i jego fuzję z błoną komórkową.
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 2016.
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące błon w komórce są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
| 1. | Dwie warstwy błon biologicznych różnią się od siebie składem fosfolipidów, ale mają taki sam skład glikolipidów. | |
|---|---|---|
| 2. | W wyniku fuzji pęcherzyka z błoną komórkową warstwa błony zwrócona do wnętrza pęcherzyka staje się warstwą cytozolową błony komórkowej. | |
| 3. | Glikokaliks stanowi warstwę ochronną błony komórkowej komórek zwierzęcych. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dwa pierwsze zdania sprawdź przez śledzenie strony niecytozolowej. To na niej pojawiają się cukry i pozostają po transporcie pęcherzykowym.
Podpowiedź 2
Wnętrze pęcherzyka łączy się podczas egzocytozy ze środowiskiem zewnętrznym. Nie staje się przestrzenią cytozolu, nawet gdy błona pęcherzyka dołącza do komórkowej.
Podpowiedź 3
Zaznacz F, F, P. Ochronna funkcja glikokaliksu jest zgodna z jego położeniem na powierzchni komórki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – F, 2. – F, 3. – P.
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Oceny to F, F i P. Glikolipidy są rozmieszczone asymetrycznie, z grupami cukrowymi po stronie niecytozolowej, więc nie mają jednakowego udziału w obu warstwach. Wewnętrzna warstwa pęcherzyka po fuzji staje się warstwą zewnętrzną błony komórkowej, a nie cytozolową. Powstający na powierzchni glikokaliks pełni między innymi funkcję ochronną i uczestniczy w kontaktach komórki z otoczeniem. Kluczowe jest zachowanie orientacji błon podczas transportu, bez odwracania całej dwuwarstwy.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
1. Dwie warstwy błon biologicznych różnią się od siebie składem fosfolipidów, ale mają taki sam skład glikolipidów.
W podstawie programowej
Asymetria błon i glikokaliks. Zakres części: 1. Dwie warstwy błon biologicznych różnią się od siebie składem fosfolipidów, ale mają taki sam skład glikolipidów..
- PR:II.2 — wykazuje związek budowy błony komórkowej z pełnionymi przez nią funkcjami;
- PR:II.7 — przedstawia błony wewnątrzkomórkowe jako zintegrowany system strukturalno-funkcjonalny oraz określa jego rolę w kompartmentacji komórki;
2. W wyniku fuzji pęcherzyka z błoną komórkową warstwa błony zwrócona do wnętrza pęcherzyka staje się warstwą cytozolową błony komórkowej.
W podstawie programowej
Asymetria błon i glikokaliks. Zakres części: 2. W wyniku fuzji pęcherzyka z błoną komórkową warstwa błony zwrócona do wnętrza pęcherzyka staje się warstwą cytozolową błony komórkowej..
- PR:II.2 — wykazuje związek budowy błony komórkowej z pełnionymi przez nią funkcjami;
- PR:II.7 — przedstawia błony wewnątrzkomórkowe jako zintegrowany system strukturalno-funkcjonalny oraz określa jego rolę w kompartmentacji komórki;
3. Glikokaliks stanowi warstwę ochronną błony komórkowej komórek zwierzęcych.
W podstawie programowej
Asymetria błon i glikokaliks. Zakres części: 3. Glikokaliks stanowi warstwę ochronną błony komórkowej komórek zwierzęcych..
- PR:II.2 — wykazuje związek budowy błony komórkowej z pełnionymi przez nią funkcjami;
- PR:II.7 — przedstawia błony wewnątrzkomórkowe jako zintegrowany system strukturalno-funkcjonalny oraz określa jego rolę w kompartmentacji komórki;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2022-CZERWIEC-F2015-Z2-3
Organizator: CKE
Działy: Komórka
Organizmy: zwierzęta