Zadanie 13.3 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 13 · czerwiec 2021 · Formuła 2015

Zewnętrzną warstwę skóry człowieka tworzy naskórek, który składa się z kilku warstw i nie jest ukrwiony ani unerwiony. Najgłębiej położona jest warstwa podstawna, w której komórki stale się dzielą. Przez nowo powstające komórki tej warstwy są wypychane ku górze te, które powstały wcześniej. Przesuwające się w górę komórki naskórka, zwane keratynocytami, produkują keratynę – białko warunkujące wytrzymałość mechaniczną naskórka oraz sprawiające, że jest on nieprzepuszczalny dla wody. W miarę przesuwania się ku powierzchni keratynocyty obumierają i tworzą warstwę zrogowaciałą, której zewnętrzna warstwa nieustannie się złuszcza. W warstwie podstawnej naskórka występują również melanocyty, wytwarzające melaniny, czyli barwniki nadające skórze barwę. Melaniny gromadzą się w melanosomach, które przemieszczają się w wypustkach melanocytów do wyższych warstw komórek naskórka.

Na rysunku przedstawiono budowę skóry człowieka oraz budowę okrywającej ją warstwy

Przekrój skóry z naskórkiem, skórą właściwą, tkanką podskórną, włosem i gruczołami. Powiększenie pokazuje melanocyt, melanosomy z melaniną, keratynocyty i błonę podstawną.

Na podstawie: http://www.fea-sas.com/melanine.php; T. Le, K. Krause, First aid for the basic sciences. General Principles, 2009.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 13; strona PDF 16
Materiał do zadania 13 · strona PDF 16
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Podaj znaczenie adaptacyjne melanin znajdujących się w górnych warstwach naskórka.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 13.3; strona PDF 17
Zadanie 13.3 · strona PDF 17

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Melaniny chronią skórę przed promieniowaniem UV.

• Melanina absorbuje promieniowanie UV, które jest czynnikiem mutagennym.

• Chronią skórę przed rozwojem nowotworów w wyniku naświetlenia światłem ultrafioletowym.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 25
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 25

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne podanie znaczenia adaptacyjnego melanin, polegającego na ochronie skóry przed promieniowaniem UV. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 13.3

W podstawie programowej

Melanina jako ochrona przed UV.

  • PR:XI.2.8.d — przedstawia rolę skóry w syntezie prowitaminy D; wykazuje związek nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV z procesem starzenia się skóry oraz zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób i zmian skórnych.

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z13-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XI.2.8.d

Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 11. Budowa i funkcje skóry. Zdający: 1) opisuje budowę skóry i wykazuje zależność pomiędzy budową a funkcjami skóry (ochronna […]); 2) przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób skóry (trądzik, kontrola zmian skórnych, wpływ promieniowania UV na stan skóry i rozwój chorób nowotworowych skóry).

Działy: Funkcjonowanie zwierząt

Organizmy: człowiek

Zagadnienia: Pokrycie ciała i termoregulacja

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania