Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · lipiec 2020 · Formuła 2015
Transfer materiału genetycznego (DNA) między komórkami bakterii odbywa się na drodze koniugacji, transdukcji lub transformacji:
• koniugacja – polega na jednokierunkowym transferze plazmidowego DNA z jednej komórki bakteryjnej do drugiej;
• transdukcja – zachodzi z udziałem wirusów;
• transformacja – polega na pobieraniu przez bakterie materiału genetycznego ze środowiska.
Na podstawie: U. Kasprzykowska, M. Sobieszczańska, Plastyczność bakteryjnych genomów – międzykomórkowy transfer informacji genetycznej, „Postępy mikrobiologii”, 53 (2) 2014.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzasadnij, że do przekazania informacji genetycznej zapisanej w plazmidzie, na drodze koniugacji, wystarczy przeniesienie do komórki – biorcy tylko jednej nici DNA plazmidowego.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Dzięki temu, że DNA tworzą dwie nici, które są komplementarne, na matrycy jednej nici przekazanej do komórki biorcy możliwa jest synteza drugiej nici.
• Ponieważ druga nić zostanie wytworzona w oparciu o regułę komplementarności zasad azotowych na nici DNA plazmidowego.
• Wystarczy przekazać do komórki biorcy tylko jedną nić DNA plazmidowego, ponieważ może ona zostać dobudowana (dzięki komplementarnym zasadom azotowym).
• Ponieważ nici DNA są komplementarne względem siebie, dlatego mając jedną nić DNA plazmidowego mogą dobudować drugą.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzasadnienie sposobu przekazania informacji genetycznej w plazmidzie uwzględniające komplementarność zasad azotowych lub możliwość syntezy drugiej nić DNA na matrycy jednej nici. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 5.2
W podstawie programowej
Komplementarność i odtworzenie plazmidu po transferze nici.
- PR:I.2.4 — porównuje skład chemiczny i strukturę cząsteczek DNA i RNA, z uwzględnieniem rodzajów wiązań występujących w tych cząsteczkach; określa znaczenie biologiczne kwasów nukleinowych.
- PR:IV.2 — wyjaśnia mechanizm replikacji DNA, z uwzględnieniem roli enzymów (helikaza, prymaza, polimeraza DNA, ligaza);
- PR:VI.4 — wykazuje znaczenie procesów płciowych w zmienności genetycznej bakterii;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z5-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.4 | PR:IV.2 | PR:VI.4
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 1. Kwasy nukleinowe. Zdający 3) uzasadnia znaczenie sposobu syntezy DNA (replikacji semikonserwatywnej) dla dziedziczenia informacji.
Działy: Chemizm życia | Podziały komórkowe | Bakterie i archeowce
Organizmy: bakterie | wirusy
Zagadnienia: Składniki organiczne