Zadanie 1.5 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 1 · lipiec 2020 · Formuła 2015

Pierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel eksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do cytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo gromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia gromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia. Poniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu magnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego. Hipoteza: Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest zaburzenie eksportu cukrów z liści.

Przebieg doświadczenia: Przez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne pożywki:

• połowę roślin zasilano pożywką pełną – próba A;

• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu – próba B. Rośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano zabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane rośliny barwiono płynem Lugola. Wyniki doświadczenia:

1. Barwienie płynem Lugola – przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono na zdjęciu poniżej;

2. Barwa liści roślin – od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;

3. Masa roślin – od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż rośliny w próbie A.

Dwie rośliny z prób A i B po barwieniu. W A nie zaznaczono granatowego zabarwienia; w B ciemne zabarwienie występuje na liściach i części innych organów.

Na podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana, „Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 1; strona PDF 2
Materiał do zadania 1 · strona PDF 2
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Spośród wymienionych elementów budowy rośliny wybierz i podkreśl wszystkie te, które biorą bezpośredni udział w transporcie węglowodanów z komórek miękiszu asymilacyjnego liści rzodkiewnika do komórek korzeni tej rośliny.

komórki przyrurkowe naczynia cewki rurki sitowe włókna drzewne

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 1.5; strona PDF 4
Zadanie 1.5 · strona PDF 4
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozdziel elementy łyka i drewna. Pytanie dotyczy produktów fotosyntezy, a nie doprowadzania wody z korzeni do liści.

Podpowiedź 2

Floem obejmuje żywe elementy sitowe współpracujące z komórkami przyrurkowymi. Nie wybieraj naczyń na podstawie samego słowa „przewodzenie”.

Podpowiedź 3

Podkreśl komórki przyrurkowe i rurki sitowe. Naczynia, cewki i włókna drzewne należą do drewna i nie tworzą wskazanej drogi asymilatów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• komórki przyrurkowe, rurki sitowe

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 5
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 5

Zasady oceniania

1 p. – za prawidłowe wskazanie wszystkich struktur, które biorą bezpośredni udział w transporcie węglowodanów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Należy wskazać komórki przyrurkowe i rurki sitowe. Wspólnie należą do funkcjonalnego układu floemu: komórki przyrurkowe uczestniczą w obsłudze i załadunku transportu, a rurki sitowe przewodzą asymilaty do organów odbiorczych, np. korzeni. Naczynia i cewki są elementami drewna odpowiedzialnymi przede wszystkim za wodę i składniki mineralne. Włókna drzewne pełnią funkcję wzmacniającą, więc nie są właściwymi elementami bezpośredniego transportu cukrów.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 p. – za prawidłowe wskazanie wszystkich struktur, które biorą bezpośredni udział w transporcie węglowodanów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 1.5

W podstawie programowej

Transport asymilatów łykiem.

  • PR:IX.4.2 — określa drogi, jakimi transportowane są produkty fotosyntezy;
  • PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z1-5

Organizator: CKE

Działy: Różnorodność roślin

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: fotosynteza

Zagadnienia: Odżywianie się roślin

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania