Zadanie 3.2 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 3 · czerwiec 2020 · Formuła 2015

U roślin przyrost ściany komórkowej na grubość polega na odkładaniu kolejnych warstw włókien celulozowych na warstwy już istniejące.

W najwcześniej odkładanych warstwach ściany włókna celulozowe są ułożone poprzecznie do kierunku wydłużania się komórki. Dopiero późniejsze warstwy są ułożone równolegle do tej osi. Ściany wtórne powstają na ścianach pierwotnych od strony protoplastu, po zakończeniu wzrostu wydłużeniowego komórki. Są zbudowane z kolejnych warstw mikrofibryli celulozowych i często podlegają procesom lignifikacji, kutynizacji bądź suberynizacji (korkowacenia).

Na schemacie zilustrowano wzrost wydłużeniowy komórki.

Komórka roślinna przed i po wydłużeniu. W ścianie zaznaczono mikrofibryle celulozowe, a wewnątrz jądro i wakuole; po zmianie komórka jest wyższa przy podobnej szerokości.

Na podstawie: J. Kopcewicz, Podstawy biologii roślin, Warszawa 2012, N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 3; strona PDF 4
Materiał do zadania 3 · strona PDF 4
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Na przykładzie jednej cechy wykaż związek budowy komórek korka z jego funkcją.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 3.2; strona PDF 4
Zadanie 3.2 · strona PDF 4

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Martwe i wypełnione powietrzem komórki korka tworzą warstwę termoizolacyjną.

• Zgrubiałe i zdrewniałe ściany komórkowe tej tkanki nadają odporność mechaniczną roślinie.

• Korek jest zbudowany z komórek, których ściany są wysycone suberyną, co powoduje, że są nieprzepuszczalne dla wody i chronią roślinę przed jej utratą.

• Komórki korka są wypełnione powietrzem, dzięki czemu tworzą warstwę izolującą wnętrze rośliny przed zmianami temperatury.

• Garbniki zawarte w ścianie komórkowej korka chronią roślinę przed infekcjami grzybiczymi.

Uwagi:

• Uznaje się odpowiedzi odwołujące się ogólnie do funkcji izolacyjnej korka, jeśli w innej

części odpowiedzi został określony czynnik, przed którym chroni ta tkanka, np. „Ściany komórek korka uległy skorkowaceniu, dzięki czemu są nieprzepuszczalne dla wody i stanowią skuteczną warstwę izolacyjną”.

• Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do cech budowy tkanki, a nie komórek korka,

np. „Komórki korka tworzą kilka warstw, co chroni roślinę przed czynnikami środowiskowymi, np. urazami mechanicznymi, wnikaniem drobnoustrojów”.

• Nie uznaje się odpowiedzi wiążących adkrustację ściany komórkowej suberyną

z odpornością mechaniczną tej tkanki, np. „Wzmocnione suberyną komórki korka chronią roślinę przed urazami mechanicznymi”.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 6
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 6

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wykazanie, na przykładzie jednej cechy, związku między budową komórek korka a funkcją, jaką on pełni (termoizolacyjną, wzmacniającą, ochronną przed: utratą wody, uszkodzeniami mechanicznymi lub wnikaniem patogenów). 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 3.2

W podstawie programowej

Korek i funkcja ochronna.

  • PR:IX.2.3 — rozpoznaje tkanki roślinne na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-CZERWIEC-F2015-Z3-2

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:IX.2.3

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający: 1) przedstawia charakterystyczne cechy budowy tkanek roślinnych […], okrywającej, […] identyfikuje je na rysunku ([…] preparacie mikroskopowym, fotografii itp.), określając związek ich budowy z pełnioną funkcją.

Działy: Różnorodność roślin

Organizmy: rośliny

Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania