Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 19 · czerwiec 2020 · Formuła 2015
Na rysunku przedstawiono naprawę uszkodzonego DNA. Uszkodzenie polegało na utworzeniu wiązania kowalencyjnego pomiędzy zasadami tyminowymi sąsiadującymi ze sobą na jednej nici DNA i na powstaniu tzw. dimeru tyminowego, co skutkowało powstaniem charakterystycznego wybrzuszenia, utrudniającego replikację. Fragment uszkodzonej nici został najpierw wycięty przez nukleazę, a powstała luka została następnie uzupełniona nukleotydami komplementarnymi do niezniszczonej nici. W wypełnianiu takich luk biorą udział dwa enzymy: polimeraza DNA i ligaza DNA. Dimery tyminowe często powstają na skutek działania promieni UV.
Jedna z chorób skóry – tzw. skóra pergaminowa – w większości przypadków spowodowana jest dziedzicznym defektem jednego z enzymów opisanego systemu naprawy DNA. .
1, 2, 3, 4 – kolejne etapy procesu A, B, C – enzymy uczestniczące w procesie
Na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2013.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Na podstawie przedstawionych informacji ustal kolejność etapów naprawy uszkodzonego DNA. Wpisz numery 2.–4., którymi te etapy oznaczono na schemacie, w odpowiednie miejsca tabeli.
| Etapy naprawy uszkodzonego DNA | Kolejność |
|---|---|
| Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą komplementarności. | |
| Dimer tyminowy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA. | 1 |
| Enzym nacina uszkodzoną nić DNA. | |
| Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Etapy naprawy uszkodzonego DNA | Kolejność |
|---|---|
| Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą komplementarności. | 3 |
| Dimer tyminy powoduje odkształcenie fragmentu cząsteczki DNA. | 1 |
| Enzym nacina uszkodzoną nić DNA. | 2 |
| Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA. | 4 |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za określenie prawidłowej kolejności wszystkich czterech etapów naprawy uszkodzonego DNA. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą komplementarności. — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność naprawy DNA z podanego schematu. Zakres części: Enzym syntetyzuje brakujący odcinek nici zgodnie z zasadą komplementarności. — Kolejność.
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:IV.2 — wyjaśnia mechanizm replikacji DNA, z uwzględnieniem roli enzymów (helikaza, prymaza, polimeraza DNA, ligaza);
Enzym nacina uszkodzoną nić DNA. — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność naprawy DNA z podanego schematu. Zakres części: Enzym nacina uszkodzoną nić DNA. — Kolejność.
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:IV.2 — wyjaśnia mechanizm replikacji DNA, z uwzględnieniem roli enzymów (helikaza, prymaza, polimeraza DNA, ligaza);
Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA. — Kolejność
W podstawie programowej
Kolejność naprawy DNA z podanego schematu. Zakres części: Enzym łączy wolne końce nowo dobudowanego fragmentu i starego DNA. — Kolejność.
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:IV.2 — wyjaśnia mechanizm replikacji DNA, z uwzględnieniem roli enzymów (helikaza, prymaza, polimeraza DNA, ligaza);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2020-CZERWIEC-F2015-Z19-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.III.2 | PR:IV.2
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 1. Kwasy nukleinowe. Zdający: 3) wykazuje rolę podwójnej helisy w replikacji DNA oraz określa polimerazę DNA jako enzym odpowiedzialny za replikację; uzasadnia znaczenie sposobu syntezy DNA (replikacji semikonserwatywnej) dla dziedziczenia informacji.
Działy: Podziały komórkowe
Procesy: dziedziczenie