Poniżej przedstawiono szkielet skrzydła nietoperza i szkielet skrzydła ptaka oraz uproszczone drzewo filogenetyczne kręgowców lądowych.
Na podstawie: http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/evo_09
Na podstawie informacji przedstawionych na schemacie uzupełnij poniższe zdania tak, aby powstał poprawny opis wymienionych narządów. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie.
1. Szkielet skrzydła ptaka i szkielet skrzydła nietoperza są (homologiczne / analogiczne),
ponieważ mają (wspólne / różne) pochodzenie oraz plan budowy.
2. Powierzchnie nośne umożliwiające aktywny lot ptaka i nietoperza są (homologiczne /
analogiczne), ponieważ powstały (niezależnie / tylko raz) w toku ewolucji.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel szkielet kończyny od powierzchni służącej do lotu. Czy oba elementy pojawiły się u wspólnego przodka w tej samej postaci?
Podpowiedź 2
Wspólny plan kości wskazuje na homologię. Pióra i błona lotna to różne, niezależnie powstałe rozwiązania funkcjonalne.
Podpowiedź 3
Wybierz kolejno: homologiczne, wspólne; analogiczne, niezależnie. Nie przypisuj jednego określenia całemu skrzydłu bez uwzględnienia wskazanej struktury.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1 Szkielet skrzydła ptaka i szkielet skrzydła nietoperza są (homologiczne / analogiczne),
ponieważ mają (wspólne / różne) pochodzenie oraz plan budowy.
2. Powierzchnie nośne umożliwiające aktywny lot ptaka i nietoperza są (homologiczne / analogiczne), ponieważ powstały (niezależnie / tylko raz) w toku ewolucji.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w obydwu zdaniach. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w jednym zdaniu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Szkielety skrzydeł są homologiczne i mają wspólne pochodzenie oraz plan budowy kończyny przedniej kręgowców. Powierzchnie nośne są natomiast analogiczne, bo powstały niezależnie: u ptaków tworzą je pióra, a u nietoperzy błona rozpięta m.in. na wydłużonych palcach. To rozróżnienie pokazuje, dlaczego ocena zależy od porównywanego poziomu budowy. Ta sama para organizmów może mieć homologiczny szkielet kończyny i niezależnie wykształcone przystosowania tej kończyny do aktywnego lotu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w obydwu zdaniach. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w jednym zdaniu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Luka 1
W podstawie programowej
Homologia szkieletu i analogia powierzchni lotnych. Zakres części: Luka 1.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
- PR:XVI.1 — przedstawia podstawowe źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji;
Luka 2
W podstawie programowej
Homologia szkieletu i analogia powierzchni lotnych. Zakres części: Luka 2.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
- PR:XVI.1 — przedstawia podstawowe źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji;
Luka 3
W podstawie programowej
Homologia szkieletu i analogia powierzchni lotnych. Zakres części: Luka 3.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
- PR:XVI.1 — przedstawia podstawowe źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji;
Luka 4
W podstawie programowej
Homologia szkieletu i analogia powierzchni lotnych. Zakres części: Luka 4.
- PR:XVI.13 — rozpoznaje, na podstawie opisu, schematu, rysunku, konwergencję i dywergencję;
- PR:XVI.1 — przedstawia podstawowe źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-MAJ-F2015-Z23
Organizator: CKE
Działy: Ewolucja
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ewolucja