Zadanie 20.2 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 20 · maj 2019 · Formuła 2015

Badano wpływ umiarkowanego (ekstensywnego) wypasania bydła na różnorodność gatunkową roślin w naturalnym zbiorowisku trawiastym (pampa) Ameryki Południowej. Porównano różnorodność gatunkową zbiorowiska, w którym rośliny były zgryzane przez roślinożerców, z różnorodnością gatunkową w takim samym zbiorowisku, które nie było wypasane.

Wyniki przedstawiono na wykresie.

Różnorodność gatunkowa zbiorowiska wypasanego i niewypasanego w kolejnych miesiącach. Wypasane osiąga wyższe wartości, ze wzrostem pod koniec roku; niewypasane spada i utrzymuje się poniżej 3 jednostek.

Na podstawie: K. Falińska, Ekologia roślin, Warszawa 1996; O.E. Sala, The effect of herbivory on vegetation structure, http://www.agro.uba.ar/users/sala/

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 20; strona PDF 23
Materiał do zadania 20 · strona PDF 23
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Wyjaśnij, w jaki sposób zgryzanie roślin przez bydło wpływa na zmiany w różnorodności gatunkowej zbiorowiska trawiastego, w którym jest prowadzony wypas.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 20.2; strona PDF 24
Zadanie 20.2 · strona PDF 24
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zastanów się, co wysokie, szybko rosnące rośliny odbierają niższym sąsiadom. Jak zgryzanie może zmienić tę przewagę?

Podpowiedź 2

Usuwanie części pędów dominujących roślin poprawia dostęp innych gatunków do światła i zmniejsza ich konkurencyjne wypieranie.

Podpowiedź 3

Połącz wypas z osłabieniem konkurencji i utrzymaniem gatunków wcześniej tłumionych przez dominantów. Nie ograniczaj odpowiedzi do samego wzrostu różnorodności.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Zgryzanie roślin przez roślinożerców powoduje, że zmniejsza się konkurencja międzygatunkowa w tym zbiorowisku i rozwijają się rośliny gatunków, które przy braku wypasania są wypierane przez te gatunki, którymi żywi się bydło.

• Presja roślinożerców zmniejsza konkurencję międzygatunkową roślin, co prowadzi do ograniczenia ich konkurencyjnego wypierania.

• Roślinożercy, wybiórczo zjadając rośliny określonych gatunków, ułatwiają rozwój gatunków, które przy braku wypasu są wypierane przez rośliny zjadane przez bydło.

• Roślinożercy zmniejszają konkurencję między gatunkami roślin, umożliwiając pojawienie się nowych, niewystępujących tam wcześniej gatunków.

Uwaga: Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do wybranych aspektów konkurencji międzygatunkowej, np. konkurencji o światło: „Bydło, zgryzając trawę, powoduje, że inne rośliny mogą mieć dostęp do światła i rosnąć” lub „Zgryzanie traw przyczyniło się do zmniejszenia ich wysokości, co umożliwiło wzrost innym gatunkom roślin”.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 34
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 34

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej między roślinami zbiorowiska.

0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Bydło ogranicza wzrost części roślin dominujących, zgryzając ich pędy. Dzięki temu słabiej konkurencyjne gatunki uzyskują dostęp do światła i innych zasobów, a ich wypieranie jest mniejsze. W badanym zbiorowisku sprzyja to utrzymaniu większej liczby gatunków. Potrzebny jest cały związek przyczynowy: zgryzanie dominujących roślin, osłabienie ich przewagi konkurencyjnej i możliwość rozwoju innych gatunków. Samo stwierdzenie, że bydło użyźnia glebę, nie wyjaśnia wskazanego mechanizmu.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej między roślinami zbiorowiska.

0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 20.2

W podstawie programowej

Ograniczenie konkurencji przez wypas.

  • PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
  • PR:XVIII.5 — uzasadnia konieczność stosowania różnych form ochrony przyrody, w tym Natura 2000;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2019-MAJ-F2015-Z20-2

Organizator: CKE

Działy: Ekologia | Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania