Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 20 · maj 2019 · Formuła 2015
Badano wpływ umiarkowanego (ekstensywnego) wypasania bydła na różnorodność gatunkową roślin w naturalnym zbiorowisku trawiastym (pampa) Ameryki Południowej. Porównano różnorodność gatunkową zbiorowiska, w którym rośliny były zgryzane przez roślinożerców, z różnorodnością gatunkową w takim samym zbiorowisku, które nie było wypasane.
Wyniki przedstawiono na wykresie.

Na podstawie: K. Falińska, Ekologia roślin, Warszawa 1996; O.E. Sala, The effect of herbivory on vegetation structure, http://www.agro.uba.ar/users/sala/
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zastanów się, co wysokie, szybko rosnące rośliny odbierają niższym sąsiadom. Jak zgryzanie może zmienić tę przewagę?
Podpowiedź 2
Usuwanie części pędów dominujących roślin poprawia dostęp innych gatunków do światła i zmniejsza ich konkurencyjne wypieranie.
Podpowiedź 3
Połącz wypas z osłabieniem konkurencji i utrzymaniem gatunków wcześniej tłumionych przez dominantów. Nie ograniczaj odpowiedzi do samego wzrostu różnorodności.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Zgryzanie roślin przez roślinożerców powoduje, że zmniejsza się konkurencja międzygatunkowa w tym zbiorowisku i rozwijają się rośliny gatunków, które przy braku wypasania są wypierane przez te gatunki, którymi żywi się bydło.
• Presja roślinożerców zmniejsza konkurencję międzygatunkową roślin, co prowadzi do ograniczenia ich konkurencyjnego wypierania.
• Roślinożercy, wybiórczo zjadając rośliny określonych gatunków, ułatwiają rozwój gatunków, które przy braku wypasu są wypierane przez rośliny zjadane przez bydło.
• Roślinożercy zmniejszają konkurencję między gatunkami roślin, umożliwiając pojawienie się nowych, niewystępujących tam wcześniej gatunków.
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do wybranych aspektów konkurencji międzygatunkowej, np. konkurencji o światło: „Bydło, zgryzając trawę, powoduje, że inne rośliny mogą mieć dostęp do światła i rosnąć” lub „Zgryzanie traw przyczyniło się do zmniejszenia ich wysokości, co umożliwiło wzrost innym gatunkom roślin”.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej między roślinami zbiorowiska.
0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Bydło ogranicza wzrost części roślin dominujących, zgryzając ich pędy. Dzięki temu słabiej konkurencyjne gatunki uzyskują dostęp do światła i innych zasobów, a ich wypieranie jest mniejsze. W badanym zbiorowisku sprzyja to utrzymaniu większej liczby gatunków. Potrzebny jest cały związek przyczynowy: zgryzanie dominujących roślin, osłabienie ich przewagi konkurencyjnej i możliwość rozwoju innych gatunków. Samo stwierdzenie, że bydło użyźnia glebę, nie wyjaśnia wskazanego mechanizmu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej między roślinami zbiorowiska.
0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 20.2
W podstawie programowej
Ograniczenie konkurencji przez wypas.
- PR:XVII.3.2 — przedstawia skutki konkurencji wewnątrzgatunkowej i międzygatunkowej;
- PR:XVIII.5 — uzasadnia konieczność stosowania różnych form ochrony przyrody, w tym Natura 2000;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-MAJ-F2015-Z20-2
Organizator: CKE
Działy: Ekologia | Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona
Organizmy: rośliny | zwierzęta


