Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · maj 2019 · Formuła 2015
Ze względu na występowanie swoistych antygenów na powierzchni erytrocytów wyróżnia się u ludzi wiele układów grupowych krwi. Największe znaczenie ze względów praktyki lekarskiej ma układ AB0. Gen warunkujący grupy krwi układu AB0 znajduje się na chromosomie 9 i ma trzy allele: IA, IB, i. W latach trzydziestych ubiegłego wieku opisano grupy krwi układu MN. Gen odpowiedzialny za występowanie antygenów tego układu ma: locus na chromosomie 4 i dwa kodominujące allele (LM i LN) warunkujące grupę M, N lub MN.
Kobieta mająca grupę krwi AB N urodziła dziecko, którego ojciec ma grupę krwi 0 M.
Na podstawie: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna, Wrocław 2015.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Określ i zaznacz spośród A–E prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tej pary będzie miało grupę krwi A MN. Odpowiedź uzasadnij, zapisując krzyżówkę genetyczną.
Krzyżówka:
Zobacz oryginalny fragment CKE
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpatrz osobno układ AB0 i MN. Jakie allele może przekazać rodzic homozygotyczny w danym układzie?
Podpowiedź 2
Matka przekazuje Iᴬ albo Iᴮ oraz zawsze Lᴺ. Ojciec przekazuje zawsze i oraz Lᴹ. Rozpisz dwa możliwe połączenia.
Podpowiedź 3
Krzyżówka daje A MN i B MN po 1/2. Zaznacz C: 50%. Dla MN prawdopodobieństwo wynosi 1, nie 1/2.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
C.
Krzyżówka:
| (♀) (♂) | IALN | IBLN |
|---|---|---|
| iLM | IAiLMLN | IBiLMLN |
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi, w których zdający nie zaznaczył odpowiedzi C, ale poprawnie wykonał krzyżówkę i przy niej zapisał prawdopodobieństwo 50% lub ½, lub 0,5, a także odpowiedzi, w których zostały pomylone lub pominięte symbole płci lub zapisane inne niż w treści zadania oznaczenia alleli, pod warunkiem, że te oznaczenia są stosowane konsekwentnie w rozwiązaniu zadań 18.2 i 18.3.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za zaznaczenie właściwej odpowiedzi i poprawne uzasadnienie w formie krzyżówki genetycznej. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Prawdopodobieństwo wynosi 50%, czyli odpowiedź C. Matka ma genotyp IᴬIᴮ LᴺLᴺ i wytwarza gamety IᴬLᴺ oraz IᴮLᴺ. Ojciec ii LᴹLᴹ wytwarza gamety iLᴹ. Potomstwo może mieć Iᴬi LᴹLᴺ albo Iᴮi LᴹLᴺ, z jednakowym prawdopodobieństwem. Wszystkie dzieci mają więc grupę MN, a połowa grupę A w układzie AB0. Oba geny leżą na różnych chromosomach; nie traktuj oznaczenia A MN jako pojedynczego allelu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za zaznaczenie właściwej odpowiedzi i poprawne uzasadnienie w formie krzyżówki genetycznej. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.3
W podstawie programowej
Dwugenowa krzyżówka grup krwi.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-MAJ-F2015-Z18-3
Organizator: CKE
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech