Zadanie 9.1 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2019 · Formuła 2015

Gniazdo łabędzia niemego (Cygnus olor), mające postać dużego kopca składającego się z fragmentów roślin, najczęściej umiejscowione jest w trzcinowisku. Bezpośrednio po wykluciu pisklęta dobrze pływają i towarzyszą rodzicom podczas żerowania. Pisklęta i młode łabędzie są szarobrązowe, jednak zdarzają się osobniki białe, tzw. odmiany polskiej, stanowiącej w naszym kraju zaledwie 3–5% populacji. Przyczyną nietypowego ubarwienia piskląt jest recesywny allel b genu sprzężonego z płcią. Ujawnia się on głównie u samic, gdyż u ptaków samice są heterogametyczne (ZW), a samce – homogametyczne (ZZ). Poza białym puchem piskląt łabędzie odmiany polskiej wyróżniają się cielistoróżową skórą pokrywającą nogi i okolicę dzioba, która u form typowych jest czarna.

Łabędzie, podobnie jak inne ptaki wodne, mają silnie rozwinięty gruczoł kuprowy położony nad nasadą ogona i wytwarzający wydzielinę służącą do natłuszczania piór.

Na podstawie: M. Karetta, Atlas ptaków, cz.1., Bielsko-Biała 2010.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 9; strona PDF 10
Materiał do zadania 9 · strona PDF 10
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Zapisz genotypy samicy odmiany polskiej i heterozygotycznego samca, stosując podane w tekście oznaczenia chromosomów i alleli.

Genotyp samicy: .... Genotyp samca: ....

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 9.1; strona PDF 10
Zadanie 9.1 · strona PDF 10

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Genotyp samicy: ZbW Genotyp samca: ZBZb

Uwagi: Uznaje się zapis genotypów: Genotyp samicy: b/W i Genotyp samca: B/b.

Nie uznaje się:

• zapisów nieuwzględniających sprzężenia z płcią lub użycie innych symboli na oznaczenie alleli bez legendy.

• zapisów genotypów: ZWbb i ZZBb, ZbW, i ZBZb. ZbW, i ZBZb.

• genotypów z zapisem chromosomów X i Y zamiast Z i W.

• genotypów z zapisem obrazującym obecność allelu b na chromosomie W (Wb).

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 15
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 15

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne zapisanie genotypów osobników rodzicielskich uwzględniające sprzężenie z płcią oraz podanie oznaczenia chromosomów i alleli. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 9.1

W podstawie programowej

Zapis genotypów cechy sprzężonej z płcią ptaków.

  • PR:XIV.1.6 — przedstawia determinację oraz dziedziczenie płci;
  • PR:XIV.1.7 — przedstawia dziedziczenie cech sprzężonych z płcią;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z9-1

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XIV.1.6 | PR:XIV.1.7

Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 5. Genetyka mendlowska. Zdający: 1) [...] stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny [...], homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp); 4) opisuje sprzężenia genów (w tym sprzężenia z płcią) […].

Działy: Genetyka klasyczna

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: dziedziczenie | rozmnażanie

Zagadnienia: Dziedziczenie cech

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania