Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2019 · Formuła 2015
Gniazdo łabędzia niemego (Cygnus olor), mające postać dużego kopca składającego się z fragmentów roślin, najczęściej umiejscowione jest w trzcinowisku. Bezpośrednio po wykluciu pisklęta dobrze pływają i towarzyszą rodzicom podczas żerowania. Pisklęta i młode łabędzie są szarobrązowe, jednak zdarzają się osobniki białe, tzw. odmiany polskiej, stanowiącej w naszym kraju zaledwie 3–5% populacji. Przyczyną nietypowego ubarwienia piskląt jest recesywny allel b genu sprzężonego z płcią. Ujawnia się on głównie u samic, gdyż u ptaków samice są heterogametyczne (ZW), a samce – homogametyczne (ZZ). Poza białym puchem piskląt łabędzie odmiany polskiej wyróżniają się cielistoróżową skórą pokrywającą nogi i okolicę dzioba, która u form typowych jest czarna.
Łabędzie, podobnie jak inne ptaki wodne, mają silnie rozwinięty gruczoł kuprowy położony nad nasadą ogona i wytwarzający wydzielinę służącą do natłuszczania piór.
Na podstawie: M. Karetta, Atlas ptaków, cz.1., Bielsko-Biała 2010.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Genotyp samicy: ZbW Genotyp samca: ZBZb
Uwagi: Uznaje się zapis genotypów: Genotyp samicy: b/W i Genotyp samca: B/b.
Nie uznaje się:
• zapisów nieuwzględniających sprzężenia z płcią lub użycie innych symboli na oznaczenie alleli bez legendy.
• zapisów genotypów: ZWbb i ZZBb, ZbW, i ZBZb. ZbW, i ZBZb.
• genotypów z zapisem chromosomów X i Y zamiast Z i W.
• genotypów z zapisem obrazującym obecność allelu b na chromosomie W (Wb).
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów osobników rodzicielskich uwzględniające sprzężenie z płcią oraz podanie oznaczenia chromosomów i alleli. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.1
W podstawie programowej
Zapis genotypów cechy sprzężonej z płcią ptaków.
- PR:XIV.1.6 — przedstawia determinację oraz dziedziczenie płci;
- PR:XIV.1.7 — przedstawia dziedziczenie cech sprzężonych z płcią;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z9-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.6 | PR:XIV.1.7
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 5. Genetyka mendlowska. Zdający: 1) [...] stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny [...], homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp); 4) opisuje sprzężenia genów (w tym sprzężenia z płcią) […].
Działy: Genetyka klasyczna
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: dziedziczenie | rozmnażanie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech


