Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 15 · czerwiec 2019 · Formuła 2015
Do zakażenia człowieka wścieklizną dochodzi wskutek kontaktu ze śliną zakażonego zwierzęcia, np. podczas pogryzienia przez takie zwierzę. Pacjentom głęboko pokąsanym przez zwierzę chore (lub podejrzane o zakażenie wścieklizną) jak najszybciej podaje się surowicę odpornościową zawierającą immunoglobuliny skierowane przeciw antygenom wirusa wścieklizny, a następnie wykonuje się serię trzech szczepień zawierających inaktywowane cząstki wirusa.
Na podstawie: J.D. Ostrowska, T. Hermanowska-Szpakowicz, Wścieklizna i jej profilaktyka u ludzi, „Medycyna Wet”, 53 (3) 1991; www.mp.pl/szczepienia
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzasadnij, że opisany schemat postępowania z osobami potencjalnie zakażonymi wirusem wścieklizny można określić jako uodparnianie bierno-czynne. W odpowiedzi odnieś się do obu rodzajów odporności.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Podanie surowicy osobom potencjalnie zarażonym wywołuje odporność bierną, gdyż podaje się zawarte w niej przeciwciała (pochodzące spoza organizmu), natomiast podanie szczepionki wywołuje odporność czynną, ponieważ organizm chorego sam wytwarza przeciwciała.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się zarówno do podawania choremu surowicy
zawierającej gotowe przeciwciała – wywołującej odporność bierną, jak i szczepionki powodującej wytwarzanie przeciwciał przez organizm – wywołującej odporność czynną. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 15.1
W podstawie programowej
Odporność bierna i czynna w profilaktyce.
- PR:XI.2.2.a — rozróżnia odporność wrodzoną (nieswoistą) i nabytą (swoistą) oraz komórkową i humoralną,
- PR:XI.2.2.b — opisuje sposoby nabywania odporności swoistej (czynny i bierny),
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z15-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.2.a | PR:XI.2.2.b
Wymagania historyczne: III Etap edukacyjny. VI. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 6. Układ odpornościowy. Zdający 2) rozróżnia odporność […] bierną i czynną; 3) porównuje działanie surowicy i szczepionki […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek | wirusy | zwierzęta
Zagadnienia: Odżywianie się