W równikowym lesie deszczowym i na piaszczystej pustyni może panować ta sama temperatura, ale wilgotność powietrza będzie skrajnie różna: np. w lesie deszczowym bardzo wysoka, a na pustyni – bardzo niska. W obu ekosystemach warunki termiczne nie są komfortowe dla człowieka przede wszystkim z powodu zbyt wysokiej temperatury. Jednym ze sposobów termoregulacji u człowieka jest chłodzenie organizmu na skutek pocenia się.
Wyjaśnij, dlaczego chłodzenie organizmu poprzez pocenie się jest znacznie mniej wydajne u człowieka przybywającego w równikowym lesie deszczowym niż u człowieka znajdującego się na piaszczystej pustyni, w tych samych warunkach temperatury i przy niewielkim ruchu powietrza.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• W wilgotnych lasach równikowych pocenie się jest mniej wydajne w termoregulacji, ponieważ bardzo duża wilgotność powietrza (przy podobnych ruchach powietrza) spowalnia parowanie wody z potu z powierzchni skóry, co warunkuje oddawanie ciepła.
• W wilgotnych lasach równikowych pocenie się nie warunkuje skutecznej termoregulacji, ponieważ bardzo duża wilgotność powietrza ogranicza parowanie wody z potu z powierzchni skóry, co jest czynnikiem koniecznym do chłodzenia ciała.
• W lesie deszczowym wilgotność powietrza jest bardzo wysoka i pot pozostaje w dużym stopniu na skórze w postaci ciekłej. Z organizmu nie zostanie pobrane ciepło potrzebne do tego, by woda w nim zawarta mogła zmienić stan skupienia, tak, jak dzieje się to na pustyni, gdzie wilgotność powietrza jest niska.
• W takich warunkach zbyt mała różnica potencjałów wody między potem a wilgotnym środowiskiem utrudnia parowanie wody z powierzchni skóry i oddawanie ciepła.
Uwagi: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do wskazania przyczyny, czyli dużej wilgotności powietrza w lasach równikowych bez odniesienia się do skutku, czyli zmniejszonego oddawania ciepła, np.
• W równikowym lesie deszczowym panuje duża wilgotność powietrza. W lesie równikowym para wodna osadza się na naszej skórze i nawilża ją i zostaje częściowo zahamowany proces pocenia się , podczas gdy na pustyni tak się nie dzieje. Organizm wydziela pot, aby schłodzić suchą skórę.
• Ponieważ w lesie równikowym występuje większa wilgotność powietrza, która spowalnia proces parowania wody.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za wyjaśnienie uwzględniające określenie przyczyny – dużej wilgotności powietrza oraz mechanizmu – utrudnionego parowania wody z wydzielanego potu i skutku – czyli ograniczenie chłodzenia / zmniejszone oddawanie ciepła.
0 p. – za odpowiedź niespełniająca powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Klucz CKE jest dostępny. Wyjaśnienie i podpowiedzi do tego polecenia są jeszcze w opracowaniu.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 14
W podstawie programowej
Wilgotność a chłodzenie przez parowanie.
- PR:XI.2.8.c — przedstawia przykłady sposobów regulacji temperatury ciała u zwierząt endotermicznych oraz ektotermicznych,
- PR:I.1.3 — wyjaśnia rolę wody w życiu organizmów, z uwzględnieniem jej właściwości fizycznych i chemicznych.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.8.c | PR:I.1.3
Wymagania historyczne: V Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający 1) przedstawia mechanizmy i narządy odpowiedzialne za utrzymanie wybranych parametrów środowiska wewnętrznego na określonym poziomie (wyjaśnia regulację stałej temperatury ciała […]). 6. Układ krwionośny. Zdający 2) wykazuje współdziałanie układu krwionośnego z innymi układami […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt | Chemizm życia
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja