Materiał źródłowy do zadania
Głowonogi wyróżniają się spośród pozostałych mięczaków m.in. układem krążenia zbudowanym z systemu naczyń krwionośnych, z których krew prawie nigdzie nie wylewa się do jamy ciała. W układzie tym występują serce oraz dwa tzw. serca skrzelowe, będące kurczliwymi odcinkami naczyń krwionośnych. Poniżej przedstawiono budowę zewnętrzną jednego z przedstawicieli głowonogów oraz budowę układu krwionośnego głowonogów, gdzie jasnym i ciemnym kolorem oznaczono krew różniącą się stopniem utlenowania.
Uwaga: Nie zachowano proporcji wielkości rysunków.
Na podstawie: C.L. Reiber, I.J. McGaw, A Review of the „Open” and „Closed” Circulatory Systems: New Terminology for Complex Invertebrate Circulatory Systems in Light of Current Findings, „International Journal of Zoology”, Volume 2009; http://port-capbreton.fr/media/Encornet.jpg
Podaj jedną cechę budowy zewnętrznej głowonogów, która odróżnia je od pozostałych mięczaków.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Skup się na zewnętrznych strukturach otaczających głowę i związanych z ruchem. Jak przekształciła się typowa noga mięczaka?
Podpowiedź 2
U głowonogów noga daje początek ramionom i lejkowi. Odpowiedź nie powinna opisywać narządów ukrytych wewnątrz ciała.
Podpowiedź 3
Napisz: noga przekształcona w ramiona i lejek. Unikaj „brak nogi” lub „brak muszli” jako uogólnień dla całej gromady.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• noga przekształcona w ramiona i lejek
• obecność ramion
• obecny lejek
• duże oczy / dobrze rozwinięte oczy / oczy przypominające oczy kręgowców
Uwagi: Uznaje się za prawidłowe określenia: „macki” oraz „przyssawki”. Nie uznaje się określeń: „brak nogi”, „brak muszli” oraz „duża liczba ramion”.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny przykład cechy budowy zewnętrznej głowonogów odróżniającej te zwierzęta od pozostałych mięczaków. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Podaj nogę przekształconą w ramiona i lejek, ewentualnie samą obecność ramion. Jest to cecha budowy zewnętrznej charakterystyczna dla głowonogów. Nie należy pisać „brak nogi”: element ten nie zniknął, lecz został ewolucyjnie przekształcony. Brak zewnętrznej muszli także nie stanowi poprawnego wyróżnika całej grupy, ponieważ głowonogi są pod tym względem zróżnicowane, a muszla może być zredukowana także u innych mięczaków. Zamknięty układ krążenia byłby cechą wewnętrzną, więc nie spełnia treści polecenia.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawny przykład cechy budowy zewnętrznej głowonogów odróżniającej te zwierzęta od pozostałych mięczaków. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.2
W podstawie programowej
Cechy budowy głowonogów w obrębie mięczaków.
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
- PR:XI.2.7.a — przedstawia związek między środowiskiem życia a sposobem poruszania się,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z9-2
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność zwierząt | Funkcjonowanie zwierząt