Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2018 · Formuła 2015
U drzew odległość między liśćmi asymilującymi CO2 i eksportującymi produkty fotosyntezy a korzeniami pobierającymi wodę i składniki mineralne z podłoża dochodzi nawet do kilkudziesięciu metrów. Koniecznością jest więc sprawne funkcjonowanie transportu tych substancji w całej roślinie. Za transport wody i składników mineralnych odpowiadają naczynia drewna, a przez łyko jest przemieszczana główna masa związków organicznych, w tym – produkty fotosyntezy. Wyjątek stanowi transport wiosenny u drzew okrytonasiennych, gdy nie ma jeszcze liści. Wówczas cukry są przemieszczane przez drewno.
Na podstawie: Podstawy fizjologii roślin, pod red. J. Kopcewicza i S. Lewaka, Warszawa 1998.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2018-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Jak roślina ogranicza ucieczkę pary wodnej podczas suszy? Czy zamknięcie tej drogi wpływa także na wnikanie gazów do liścia?
Podpowiedź 2
Szparki umożliwiają zarówno transpirację, jak i dopływ CO₂. Ich zwężenie chroni wodę kosztem ograniczenia wymiany gazowej.
Podpowiedź 3
Połącz niedobór wody z zamknięciem aparatów szparkowych i mniejszą dyfuzją CO₂ do mezofilu. Nie pomijaj roli szparek.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Ograniczony transport wody do komórek liści przyczynia się do zmniejszenia turgoru komórek szparkowych, co sprawia, że aparaty szparkowe się zamykają, a przez nie jest pobierane CO2.
• Jeżeli roślina nie może pobrać wody, to chroni się przed jej utratą, zamykając aparaty szparkowe, przez które także dostaje się do mezofilu CO2 z atmosfery.
• Niedobór wody powoduje zamykanie się aparatów szparkowych, co ogranicza wymianę gazową.
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wpływ niedoboru wody na zamykanie aparatów szparkowych i w konsekwencji ograniczone wnikanie CO2 przez szparki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Niedobór wody skłania roślinę do zamykania aparatów szparkowych, co ogranicza transpirację. Te same szparki stanowią główną drogę dyfuzji CO₂ do wnętrza liścia, dlatego ich zamknięcie zmniejsza dopływ substratu fotosyntezy. W mechanizmie uczestniczą zmiany turgoru komórek szparkowych i sygnalizacja niedoboru wody. Nie wystarczy powiedzieć, że woda jest substratem fotosyntezy: pytanie dotyczy ograniczonego pobierania CO₂ i wymaga wskazania wspólnej drogi wymiany gazowej oraz utraty pary wodnej.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wpływ niedoboru wody na zamykanie aparatów szparkowych i w konsekwencji ograniczone wnikanie CO2 przez szparki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 6.2 — w podstawie programowej. Turgor szparek a pobieranie CO2.
- PR:IX.3.3 — wykazuje związek zmian potencjału osmotycznego i potencjału wody z otwieraniem i zamykaniem szparek;
- PR:IX.4.1 — określa drogi, jakimi do liści docierają substraty fotosyntezy;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 6.2
W podstawie programowej
Turgor szparek a pobieranie CO2.
- PR:IX.3.3 — wykazuje związek zmian potencjału osmotycznego i potencjału wody z otwieraniem i zamykaniem szparek;
- PR:IX.4.1 — określa drogi, jakimi do liści docierają substraty fotosyntezy;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.3.3 | PR:IX.4.1
Wymagania historyczne: IV Przegląd różnorodności organizmów. 7. Rośliny – odżywianie się. Zdający: 2) określa sposób pobierania wody […] oraz mechanizmy transportu wody (potencjał wody, transpiracja, siła ssąca liści […]), 3) przedstawia warunki wymiany gazowej u roślin […].
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin

