Tekst A
Jan Kochanowski
Pieśń IX (Księgi wtóre)
Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć sie1 kolwiek dzieje:
Bo nie już2 słońce ostatnie3 zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień przychodzi. […]
Nic wiecznego na świecie:
Radość sie z troską plecie,
A kiedy jedna weźmie moc nawiętszą4,
W ten czas masz ujźrzeć odmianę naprędszą. […]
Lecz na szczęście wszelakie
Serce ma być jednakie;
Bo z nas Fortuna5 w żywe oczy szydzi,
To da, to weźmie, jako sie jej widzi.
Ty nie miej za stracone,
Co może być wrócone:
Siła6 Bóg może wywrócić w godzinie;
A kto mu kolwiek ufa, nie zaginie.
Przypisy i opis źródła
- Sie (starop.) – się.
- Nie już (starop.) – jeszcze nie.
- Ostatnie (starop.) – po raz ostatni.
- Nawiętszą (starop.) – największą.
- Fortuna – w mitologii rzymskiej bogini kierująca ludzkim losem.
- Siła (starop.) – wiele.
Jan Kochanowski, Pieśń IX, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.
Jaką postawę życiową zaleca podmiot liryczny Pieśni IX Jana Kochanowskiego? Uzasadnij odpowiedź.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Nazwij zalecaną reakcję człowieka na los, a nie tylko temat pieśni.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź, co mówiący radzi w dobrych i trudnych chwilach oraz jak uzasadnia tę radę.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Połącz postawę z przekonaniem o świecie lub Bogu. Wyjaśnij, dlaczego podany powód ma skłaniać do określonego sposobu życia.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Postawa pełna nadziei – nieszczęścia nie trwają wiecznie.
- Zaleca człowiekowi zaufanie Bogu niezależnie od tego, co przynosi los, ponieważ Bóg może go odmienić.
- Podmiot liryczny zaleca postawę stoicką, czyli niewzruszoną wobec tego, co nie zależy od człowieka, ale od losu, który przynosi zarówno niepowodzenia, jak i sukcesy.
- Podmiot liryczny zaleca przyjęcie postawy wewnętrznego spokoju. W pieśni występuje również nawiązanie do toposu Fortuny – człowiek powinien mieć świadomość, że los jest zmienny i na wiele wydarzeń, których doświadczamy w życiu, nie mamy wpływu.
Zasady oceniania
1 pkt – trafne określenie postawy i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Mówiący zaleca zachowanie nadziei i wewnętrznego spokoju mimo zmienności losu. Nieszczęście nie trwa wiecznie, tak jak powodzenie nie jest dane raz na zawsze.
Możesz nazwać tę postawę stoicką i powiązać ją z zaufaniem Bogu, który może odmienić położenie człowieka. Uzasadnienie powinno wyjaśnić, dlaczego świadomość zmienności chroni przed rozpaczą i nadmiernym uzależnieniem od okoliczności.
Na co uważać
Stoicki spokój nie oznacza obojętności na wszystko ani gwarancji, że nie spotka nas nieszczęście.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – trafne określenie postawy i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-MAJ-F2023-Z9
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8
Wymagania historyczne: I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].
Epoki: renesans
Autorzy: Jan Kochanowski
Utwory: Pieśni | Mitologia
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich