Tekst A
Piosenka o końcu świata
W dzień końca świata
[…]
Pszczoła krąży nad kwiatem nasturcji,
Rybak naprawia błyszczącą sieć.
Skaczą w morzu wesołe delfiny,
Młode wróble czepiają się rynny
I wąż ma złotą skórę, jak powinien mieć.
Czesław Miłosz, Piosenka o końcu świata, [w:] tegoż, Poezje wybrane, Wrocław 2013.
Przypisy i opis źródła
Nikt nie wierzy, że staje się już.
Tylko siwy staruszek, który byłby prorokiem, Ale nie jest prorokiem, bo ma inne zajęcie, Powiada, przewiązując pomidory: Innego końca świata nie będzie, Innego końca świata nie będzie.
Tekst B
Apokalipsa św. Jana
8 6 Siedmiu aniołów, którzy mieli siedem trąb, przygotowywało się do trąbienia. 7 Zatrąbił pierwszy. Na ziemię spadł grad i ogień zmieszany z krwią. Trzecia część ziemi została spalona, trzecia część drzew została spalona i wszelka trawa zielona została spalona. 8 Zatrąbił drugi anioł. Do morza wrzucono jakby wielką górę płonącego ognia i trzecia część morza stała się krwią. 9 Jedna trzecia stworzeń morskich zginęła i jedna trzecia statków uległa zniszczeniu. 10 Zatrąbił trzeci anioł. Z nieba spadła wielka gwiazda świecąca jak pochodnia, która upadła na trzecią część rzek i na źródła wód. 11 Gwiazdę nazwano „Piołun”1 i jedna trzecia wód zmieniła się w piołun, a wielu ludzi zmarło z powodu wód, które stały się gorzkie. 12 Zatrąbił czwarty anioł. Zdruzgotano jedną trzecią słońca, jedną trzecią księżyca i jedną trzecią gwiazd, tak że trzecia ich część się zaćmiła, a dzień – podobnie jak noc – utracił jedną trzecią swego światła. 13 Zobaczyłem też i usłyszałem orła lecącego środkiem nieba, który wołał potężnym głosem: „Biada! Biada! Biada mieszkańcom ziemi z powodu głosów trąby pozostałych trzech aniołów, którzy wkrótce zatrąbią!”.
Przypisy i opis źródła
- Piołun – roślina o bardzo gorzkim smaku.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Częstochowa 2009.
Czy wizja końca świata zaprezentowana we fragmencie wiersza Czesława Miłosza Piosenka o końcu świata jest zgodna z wizją końca świata ukazaną we fragmencie Apokalipsy św. Jana? W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie: … Argument 1.: … Argument 2.: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Dwa argumenty powinny porównywać obie wizje, każdy na innej płaszczyźnie.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź przebieg końca, nastroje i świadomość ludzi w obu tekstach.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Przyjmij rozstrzygnięcie zgodne z wybranymi kryteriami. Każdy argument poprzyj szczegółem wiersza i Apokalipsy, nie dwoma osobnymi streszczeniami.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1) Rozstrzygnięcie: Nie jest zgodna. Argumenty, np.:
- W wierszu Miłosza tylko siwy staruszek zauważa koniec świata. W Apokalipsie… koniec świata obejmuje wszystko i wszystkich.
- Staruszek z wiersza Miłosza jest pogodzony z losem, w wizji apokaliptycznej pojawia się groza potęgowana przez zapowiedź dalszych zniszczeń.
- Końcowi świata w wierszu Czesława Miłosza towarzyszy spokój, a wizja końca świata w Apokalipsie św. Jana to gwałtowny kataklizm.
- Zawarta w tytule utworu Miłosza „piosenka” i sielankowy opis są opozycją do poważnej mrocznej wizji apokaliptycznej. 2) Rozstrzygnięcie: Jest zgodna. Argumenty, np.:
- Koniec świata w obu tekstach dzieje się niezależnie od woli ludzi.
- W obu tekstach wizje są przerażające. W wierszu Miłosza przeraża to, że każdy dzień może być końcem świata / że koniec świata jest dla większości niezauważalny, a w Apokalipsie św. Jana przerażający jest obraz końca świata.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch argumentów w odniesieniu do obu tekstów.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego argumentu w odniesieniu do obu tekstów.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Najczytelniejsze rozstrzygnięcie brzmi „nie”. Pierwszy argument porównuje przebieg: u Miłosza trwa zwyczajne, spokojne życie, natomiast Apokalipsa ukazuje gwałtowny kataklizm i zniszczenie.
Drugi argument może dotyczyć świadomości i nastroju: w wierszu koniec pozostaje dla większości niezauważony, a staruszek przyjmuje go spokojnie; w Apokalipsie groza i powszechność wydarzenia dominują nad codziennością.
Klucz dopuszcza również „tak”, gdy dwa argumenty dotyczą wspólnej niezależności końca od woli ludzi i przerażającego sensu obu wizji. Każdy argument musi zestawiać oba utwory i odpowiadać wybranemu stanowisku.
Na co uważać
Dwa opisy osobnych utworów nie zastępują dwóch argumentów porównawczych.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch argumentów w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego argumentu w odniesieniu do obu tekstów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-MAJ-F2023-Z8
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.12
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.13 porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne.
Epoki: starożytność
Autorzy: Czesław Miłosz
Utwory: Apokalipsa św. Jana
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich