Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Marek Nowakowski Górą „Edek”
A „Edek”, bo on to był, sunął jak wieża oblężnicza i z wysokości swoich 180 przeszło centymetrów patrzył przed siebie – wcale nie widząc tego cherlaka w okularach. Wymusił i zdobył miejsce dla swego forda. Teraz parł do następnego celu. Zniknął w pobliskiej bramie, opatrzonej tabliczkami z nazwami firm i przedstawicielstw handlowych. Marek Nowakowski, Górą „Edek”, [w:] tegoż, Prawo prerii, Warszawa 1999.
Wyjaśnij, jaką ocenę relacji społecznych zawiera opowiadanie Górą „Edek” Marka Nowakowskiego. Odpowiedź zilustruj sytuacją z tej lektury.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Najpierw sformułuj ocenę stosunków społecznych, potem dobierz sytuację będącą jej dowodem.
2. Gdzie szukać?
Przypomnij sobie spór kierowców: ich uprawnienia, przewagę i sposób zakończenia konfliktu.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Połącz ocenę z mechanizmem ujawnionym przez zdarzenie. Samo streszczenie kłótni nie wyjaśnia sądu o relacjach społecznych.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Opowiadanie zawiera negatywną ocenę relacji społecznych. Przedstawia ono ludzi (takich jak „Edek”) jako zapatrzonych w swoje cele i wykorzystujących siłę oraz status materialny w stosunkach ze słabszymi. Wysoki i tęgi kierowca forda zabrał miejsce parkingowe drobnemu inteligentowi kierującemu „maluchem”, ponieważ uważał się za lepszego.
- W opowiadaniu oceniono relacje społeczne jako niesprawiedliwe. W tekście przedstawiona jest sytuacja sporu o miejsce parkingowe dwóch mężczyzn w samochodach. Kłótnię wygrywa większy mężczyzna w lepszym samochodzie, choć to kierowca małego fiata podjechał pierwszy do tego miejsca i to jemu się ono należało. Ta sytuacja pokazuje, że w relacjach społecznych nie mają znaczenia zasady, tylko siła i dominacja.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, jaką ocenę relacji społecznych zawiera utwór Górą „Edek”, zilustrowane trafną sytuacją z opowiadania.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Sformułuj ocenę: opowiadanie krytykuje relacje, w których siła i status materialny wypierają uczciwe zasady. Dominujący człowiek narzuca swoją wolę słabszemu, zamiast respektować jego prawo.
Zilustruj to sporem o miejsce parkingowe: kierowca dużego forda zajmuje miejsce należne drobnemu kierowcy małego fiata, który przyjechał wcześniej. Zwycięża przewaga, a nie pierwszeństwo. Ta sytuacja uzasadnia negatywny sąd o stosunkach społecznych.
Na co uważać
Streszczenie kłótni bez nazwania tego, co ujawnia ona o społeczeństwie, jest niepełne.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, jaką ocenę relacji społecznych zawiera utwór Górą „Edek”, zilustrowane trafną sytuacją z opowiadania. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-CZERWIEC-F2023-Z14
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Autorzy: Marek Nowakowski
Utwory: Górą „Edek”
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich