Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Stefan Żeromski Przedwiośnie
– Chciałem powiedzieć parę słów – zaczął Cezary – jakby określić? – prawie w kwestii formalnej. Chciałem zwrócić uwagę na nieskuteczność takiej propagandy jak ta, której przykład słyszałem przed chwilą.
Jeżeli tutejsza klasa robotnicza przeżarta jest nędzą i chorobami, jeśli ta klasa jest w stanie zwyrodnienia czy na drodze do zwyrodnienia, jeżeli ta klasa jest pozbawiona kultury, to jakimże sposobem i prawem ta właśnie klasa może rwać się do roli odrodzicielki tutejszego społeczeństwa? Takich argumentów nie należy używać. Należy raczej schować te fakty na dno, na sam spód dowodzeń, gdyż jest to właściwie argument przeciwko racjonalności uroszczeń1 komunizmu. Klasa przeżarta nędzą i chorobami może być tylko obiektem czyjejś akcji odrodzeńczej, lecz w żadnym razie nie czynnikiem odradzającym.
Przypisy i opis źródła
- Uroszczenie – żądanie.
Stefan Żeromski, Przedwiośnie, Warszawa 1985.
Wyjaśnij, z jakim poglądem komunistów polemizował Cezary Baryka w przytoczonym fragmencie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Pytanie dotyczy odrzucanego poglądu, nie całego programu politycznego Baryki.
2. Gdzie szukać?
W przemowie sprawdź, jaką rolę komuniści wyznaczają opisywanej grupie społecznej i co bohater w tym kwestionuje.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Uzupełnij: rozmówcy twierdzą, że ___, natomiast Cezary podważa ___. Nazwij tezę precyzyjniej niż „nie zgadza się z komunizmem”.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Klasa robotnicza powinna pełnić przywódczą rolę w odnowie społeczeństwa.
- Z poglądem, że klasa robotnicza przyczyni się do odrodzenia społecznego.
- Polemizował z poglądem, że jedyną szansą na uzdrowienie społeczeństwa jest rewolucja komunistyczna pod przewodnictwem klasy robotniczej.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Najpierw odtwórz pogląd, któremu Baryka się sprzeciwia: komuniści przypisują klasie robotniczej przywódczą rolę w odnowie społeczeństwa.
Cezary kwestionuje możliwość uczynienia z wyniszczonej, pozbawionej warunków rozwoju grupy jedynego budowniczego nowego ładu. Odpowiedź powinna nazywać odrzucaną tezę, a nie tylko ogólnie informować, że bohater nie zgadza się z komunistami.
Na co uważać
Pytanie dotyczy poglądu rozmówców, nie pełnej oceny programu politycznego Cezarego.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-MAJ-F2023-Z13-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8 | PP:I.2.2
Epoki: Młoda Polska | dwudziestolecie międzywojenne
Autorzy: Stefan Żeromski
Utwory: Przedwiośnie
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury