Zadanie 28 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28–30.

Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje

się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu

powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.

Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów

zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:

CO (g)+ Cl2 (g) ⇌ COCl2 (g)

Do reaktora o pojemności 4,0 dm3 wprowadzono gazowe substraty: 0,40 mol CO

i 0,20 mol Cl2. Gdy w temperaturze 𝑇 ustaliła się równowaga, stwierdzono, że

przereagowało 80 % chloru.

Oblicz stężeniową stałą równowagi syntezy fosgenu w temperaturze 𝑻.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oblicz liczbę moli przereagowanego chloru jako 80% jego początkowej ilości.

Podpowiedź 2

Wykorzystaj stechiometrię 1:1:1 do uzupełnienia równowagowych ilości CO, Cl2 i COCl2.

Podpowiedź 3

Podziel każdą ilość przez 4,0 dm3 i podstaw stężenia do Kc = [COCl2]/([CO]·[Cl2]).

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Substancjan początkowe, moln w równowadze, molStężenie równowagowe, mol · dm−3
CO0,400,240,06
Cl20,200,040,01
COCl200,160,04
K = [COCl2]/([CO] · [Cl2]) = 0,04/(0,06 · 0,01) = 66,67 ≈ 67

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia stałej

równowagi, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych

LUB

• podanie wyniku z błędną jednostką,

ALBO

– poprawne obliczenie wartości stężeń równowagowych wszystkich reagentów.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z początkowych 0,20 mol Cl2 zużywa się 80%, czyli 0,16 mol. Ze stosunku 1:1:1 wynika takie samo zużycie CO i powstanie 0,16 mol COCl2. W równowadze pozostaje 0,24 mol CO oraz 0,04 mol Cl2.

Dzieląc przez 4,0 dm3, dostajemy stężenia odpowiednio 0,06, 0,01 i 0,04 mol/dm3. Stąd Kc = 0,04/(0,06·0,01) ≈ 66,7. Objętości nie wolno pominąć przez proste skrócenie moli, ponieważ sumy współczynników stechiometrycznych po obu stronach są różne.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Substancjan początkowe, moln w równowadze, molStężenie równowagowe, mol · dm−3
CO0,400,240,06
Cl20,200,040,01
COCl200,160,04
K = [COCl2]/([CO] · [Cl2]) = 0,04/(0,06 · 0,01) = 66,67 ≈ 67
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_28

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania