Źródło
Informacja do zadań 28–30.
Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje
się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu
powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.
Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów
zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:
Do reaktora o pojemności 4,0 dm3 wprowadzono gazowe substraty: 0,40 mol CO
i 0,20 mol Cl2. Gdy w temperaturze 𝑇 ustaliła się równowaga, stwierdzono, że
przereagowało 80 % chloru.
Oblicz stężeniową stałą równowagi syntezy fosgenu w temperaturze 𝑻.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz liczbę moli przereagowanego chloru jako 80% jego początkowej ilości.
Podpowiedź 2
Wykorzystaj stechiometrię 1:1:1 do uzupełnienia równowagowych ilości CO, Cl2 i COCl2.
Podpowiedź 3
Podziel każdą ilość przez 4,0 dm3 i podstaw stężenia do Kc = [COCl2]/([CO]·[Cl2]).
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Substancja | n początkowe, mol | n w równowadze, mol | Stężenie równowagowe, mol · dm−3 |
|---|---|---|---|
| CO | 0,40 | 0,24 | 0,06 |
| Cl2 | 0,20 | 0,04 | 0,01 |
| COCl2 | 0 | 0,16 | 0,04 |
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia stałej
równowagi, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• podanie wyniku z błędną jednostką,
ALBO
– poprawne obliczenie wartości stężeń równowagowych wszystkich reagentów.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z początkowych 0,20 mol Cl2 zużywa się 80%, czyli 0,16 mol. Ze stosunku 1:1:1 wynika takie samo zużycie CO i powstanie 0,16 mol COCl2. W równowadze pozostaje 0,24 mol CO oraz 0,04 mol Cl2.
Dzieląc przez 4,0 dm3, dostajemy stężenia odpowiednio 0,06, 0,01 i 0,04 mol/dm3. Stąd Kc = 0,04/(0,06·0,01) ≈ 66,7. Objętości nie wolno pominąć przez proste skrócenie moli, ponieważ sumy współczynników stechiometrycznych po obu stronach są różne.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Substancja | n początkowe, mol | n w równowadze, mol | Stężenie równowagowe, mol · dm−3 |
|---|---|---|---|
| CO | 0,40 | 0,24 | 0,06 |
| Cl2 | 0,20 | 0,04 | 0,01 |
| COCl2 | 0 | 0,16 | 0,04 |