Zadanie 24 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 23–24.

Naftalen to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C10H8, będący

najprostszym policyklicznym węglowodorem aromatycznym o dwóch skondensowanych

pierścieniach. Jego wzór przedstawiono poniżej.

CKE: wzór szkieletowy naftalenu, dwa skondensowane pierścienie aromatyczne.

Naftalen ma właściwości podobne do benzenu, np. ulega analogicznym reakcjom

chemicznym, jednak w przeciwieństwie do benzenu ten związek dość łatwo utlenia się pod

wpływem silnych utleniaczy.

W odpowiednich warunkach naftalen może zostać utleniony zgodnie z poniższym

schematem:

Zadanie 24 — materiał graficzny CKE, s. 19, element 1.

W tej reakcji powstaje również tlenek węgla(IV).

Na podstawie: A. Daly, The oxidation of naphthalene to phthalonic acid by alkaline solutions of permanganateJ. Phys. Chem. 11 (2), (1907), 93. ;

Uzupełnij tabelę – wpisz formalny stopień utlenienia: atomu węgla oznaczonego literą 𝒂 we wzorze cząsteczki naftalenu oraz atomów węgla oznaczonych literami 𝒃 i 𝒄

we wzorze produktu reakcji. Napisz, ile moli elektronów oddaje 1 mol naftalenu w opisanym procesie utlenienia.

Stopień utlenienia

atomu węgla 𝑎

Stopień utlenienia

atomu węgla 𝑏

Stopień utlenienia

atomu węgla 𝑐

   

Liczba moli elektronów: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wyznacz stopnie utlenienia a, b i c, licząc wkład wiązań C–H oraz pojedynczych i podwójnych wiązań C–O.

Podpowiedź 2

Do bilansu całej przemiany włącz dziewięciowęglowy produkt organiczny i powstający dodatkowo CO2.

Podpowiedź 3

Porównaj sumę stopni utlenienia węgla −8 w substracie z sumą +8 w produktach; wynik podaj w molach elektronów.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Atom aAtom bAtom c
−I+II+III

Liczba moli elektronów: 16 mol. CKE nie uznaje odpowiedzi „16 elektronów”.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne określenie liczby moli elektronów.

1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne określenie liczby moli elektronów.

ALBO

– błędne uzupełnienie tabeli i poprawne określenie liczby moli elektronów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przy wyznaczaniu stopni utlenienia wiązania C–C nie wpływają na bilans, każde C–H daje węglowi −I, a wiązania z tlenem zwiększają jego stopień utlenienia. Zaznaczone atomy mają zatem: a −I, b +II i c +III. Liczbę oddanych elektronów wygodnie obliczyć z sum stopni utlenienia wszystkich atomów węgla.

W naftalenie suma wynosi −8. Produkt organiczny C9H6O5 ma sumę +4, a dodatkowy CO2 wnosi +4. Wzrost z −8 do +8 oznacza oddanie 16 mol elektronów przez mol naftalenu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Atom aAtom bAtom c
−I+II+III

Liczba moli elektronów: 16 mol. CKE nie uznaje odpowiedzi „16 elektronów”.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_24

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania