Źródło
Informacja do zadań 23–24.
Naftalen to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C10H8, będący
najprostszym policyklicznym węglowodorem aromatycznym o dwóch skondensowanych
pierścieniach. Jego wzór przedstawiono poniżej.

Naftalen ma właściwości podobne do benzenu, np. ulega analogicznym reakcjom
chemicznym, jednak w przeciwieństwie do benzenu ten związek dość łatwo utlenia się pod
wpływem silnych utleniaczy.
W odpowiednich warunkach naftalen może zostać utleniony zgodnie z poniższym
schematem:

W tej reakcji powstaje również tlenek węgla(IV).
Na podstawie: A. Daly, The oxidation of naphthalene to phthalonic acid by alkaline solutions of permanganateJ. Phys. Chem. 11 (2), (1907), 93. ;
Uzupełnij tabelę – wpisz formalny stopień utlenienia: atomu węgla oznaczonego literą 𝒂 we wzorze cząsteczki naftalenu oraz atomów węgla oznaczonych literami 𝒃 i 𝒄
we wzorze produktu reakcji. Napisz, ile moli elektronów oddaje 1 mol naftalenu w opisanym procesie utlenienia.
Stopień utlenienia atomu węgla 𝑎 | Stopień utlenienia atomu węgla 𝑏 | Stopień utlenienia atomu węgla 𝑐 |
|---|---|---|
Liczba moli elektronów: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyznacz stopnie utlenienia a, b i c, licząc wkład wiązań C–H oraz pojedynczych i podwójnych wiązań C–O.
Podpowiedź 2
Do bilansu całej przemiany włącz dziewięciowęglowy produkt organiczny i powstający dodatkowo CO2.
Podpowiedź 3
Porównaj sumę stopni utlenienia węgla −8 w substracie z sumą +8 w produktach; wynik podaj w molach elektronów.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Atom a | Atom b | Atom c |
|---|---|---|
| −I | +II | +III |
Liczba moli elektronów: 16 mol. CKE nie uznaje odpowiedzi „16 elektronów”.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne określenie liczby moli elektronów.
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne określenie liczby moli elektronów.
ALBO
– błędne uzupełnienie tabeli i poprawne określenie liczby moli elektronów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przy wyznaczaniu stopni utlenienia wiązania C–C nie wpływają na bilans, każde C–H daje węglowi −I, a wiązania z tlenem zwiększają jego stopień utlenienia. Zaznaczone atomy mają zatem: a −I, b +II i c +III. Liczbę oddanych elektronów wygodnie obliczyć z sum stopni utlenienia wszystkich atomów węgla.
W naftalenie suma wynosi −8. Produkt organiczny C9H6O5 ma sumę +4, a dodatkowy CO2 wnosi +4. Wzrost z −8 do +8 oznacza oddanie 16 mol elektronów przez mol naftalenu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Atom a | Atom b | Atom c |
|---|---|---|
| −I | +II | +III |
Liczba moli elektronów: 16 mol. CKE nie uznaje odpowiedzi „16 elektronów”.