Źródło
Informacja do zadań 17–18.
Kolorymetria jest metodą analizy chemicznej stosowaną do oznaczania małych stężeń
substancji, których roztwory są barwne, na podstawie porównania intensywności barwy
roztworu badanego i roztworu wzorcowego o znanym stężeniu. Intensywność zabarwienia
roztworu zależy od absorpcji promieniowania elektromagnetycznego o określonej długości
fali z zakresu światła widzialnego. Miarą absorpcji jest wielkość zwana absorbancją –
oznaczana literą A. Absorbancja, jaką wykazuje dany roztwór, jest wprost proporcjonalna do
stężenia barwnego składnika tego roztworu.
Źródło
Informacja do zadań 18.
Kolorymetryczne oznaczenie bardzo małych ilości miedzi(II) można wykonać, jeżeli zmierzy
się absorbancję roztworu kompleksu miedzi(II) z dietyloditiokarbaminianem, w skrócie
oznaczanego wzorem Cu(DDTK)2. Ten związek słabo rozpuszcza się w wodzie, ale dobrze –
w rozpuszczalnikach organicznych. W drugiej z tych sytuacji powstaje roztwór o barwie
żółtobrunatnej.
Aby wyznaczyć masę miedzi w próbce badanego wodnego roztworu zawierającego jony
miedzi(II), do tego roztworu dodano roztwór dietyloditiokarbaminianu sodu NaDDTK.
Następnie otrzymaną mieszaninę wytrząsano z rozpuszczalnikiem organicznym,
co spowodowało, że obecny w wodzie Cu(DDTK)2 przeszedł ilościowo do fazy organicznej.
Wszystkie porcje roztworu Cu(DDTK)2 w rozpuszczalniku organicznym połączono
i uzupełniono tym rozpuszczalnikiem do objętości 25 cm3. Metodą kolorymetryczną
wyznaczono stężenie miedzi(II) w badanym roztworze, które było równe 3,50·10−5 mol·dm−3.
Na podstawie: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/analiza-kolorymetryczna;3924039.html [dostęp 06.10.2017], B. Jankiewicz, B. Ptaszyński, A. Turek, Polish Journal of Environmental Studies, Vol. 8, Nr 1 (1999).
Oblicz, ile mikrogramów miedzi w postaci miedzi(II) zawierała próbka badanego wodnego roztworu (1 μg = 10−6 g). Przyjmij masę molową miedzi równą 63,55 g∙mol−1.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zwróć uwagę na słowo „ilościowo”: cała miedź z próbki trafia do oznaczanej fazy organicznej.
Podpowiedź 2
Zamień 25 cm3 na dm3, a następnie oblicz liczbę moli miedzi ze wzoru n = c·V.
Podpowiedź 3
Pomnóż 8,75·10−7 mol przez 63,55 g/mol i przelicz gramy na mikrogramy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
m(Cu) = M · V · c = 63,55 · 0,025 · 3,50 · 10−5 = 5,56 · 10−5 g = 55,6 μg.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne obliczenie masy miedzi oraz podanie wyniku w mikrogramach.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Ilościowe przeniesienie kompleksu oznacza, że w połączonej fazie organicznej znajduje się cała miedź z badanej próbki wodnej. Objętość końcowego roztworu wynosi 25 cm3, czyli 0,025 dm3.
Liczba moli miedzi jest więc równa c·V = 3,50·10−5·0,025 = 8,75·10−7 mol. Mnożymy ją przez masę molową Cu: otrzymujemy 5,56·10−5 g, czyli 55,6 μg. Nie trzeba znać pierwotnej objętości roztworu wodnego, ponieważ szukamy całkowitej masy miedzi w próbce.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
m(Cu) = M · V · c = 63,55 · 0,025 · 3,50 · 10−5 = 5,56 · 10−5 g = 55,6 μg.