Źródło
Informacja do zadań 15.
Równanie kinetyczne reakcji opisanej równaniem:
ma postać:
v = k ∙ cNO2 ∙ cO₂
Na podstawie: J. Sawicka i inni, Tablice chemiczne, Gdańsk 2004.
Szybkość reakcji chemicznej v, wyrażona w jednostce: mol × dm−3 × s−1, zależy od stężeń
molowych substratów reakcji oraz od stałej szybkości reakcji 𝑘 – współczynnika
charakterystycznego dla danej reakcji. Stała szybkości reakcji zależy od temperatury, a nie
zależy od stężenia substratów.
W zamkniętym reaktorze o pojemności 2 dm3 zmieszano 6 moli tlenku azotu(II) i 4 mole
tlenu. Podczas reakcji utrzymywano stałą temperaturę T.
Oblicz, ile razy zmaleje szybkość opisanej reakcji w stosunku do szybkości początkowej, w momencie, w którym stężenie tlenu zmniejszy się o 1 mol × dm−3.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz początkowe mole na stężenia i zastosuj stosunek zużycia NO:O2 = 2:1.
Podpowiedź 2
Po wskazanym ubytku oba stężenia wynoszą 1 mol·dm−3. Porównaj k·32·2 z k·12·1.
Podpowiedź 3
Podaj spadek szybkości 18 razy; stała k skraca się dzięki jednakowej temperaturze.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Początkowo [NO] = 6/2 = 3 mol · dm−3, [O2] = 4/2 = 2 mol · dm−3, więc v1 = k · 32 · 2 = 18k. Po zmniejszeniu stężenia tlenu o 1 mol · dm−3 stężenia obu substratów wynoszą po 1 mol · dm−3, więc v2 = k. Szybkość zmaleje 18 razy.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie ile razy
zmaleje szybkość reakcji.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 2 dm3 początkowe stężenia wynoszą [NO] = 3 i [O2] = 2 mol·dm−3. Ubytek O2 o 1 mol·dm−3 oznacza z równania ubytek NO o 2 mol·dm−3, więc później oba stężenia są równe 1.
Początkowa szybkość to k·32·2 = 18k, a późniejsza k·12·1 = k. Szybkość zmaleje osiemnastokrotnie. Nie zmniejszaj NO o jeden zamiast dwa i nie dodawaj wykładników do stężeń: trzeba podstawić je do iloczynu prawa kinetycznego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Początkowo [NO] = 6/2 = 3 mol · dm−3, [O2] = 4/2 = 2 mol · dm−3, więc v1 = k · 32 · 2 = 18k. Po zmniejszeniu stężenia tlenu o 1 mol · dm−3 stężenia obu substratów wynoszą po 1 mol · dm−3, więc v2 = k. Szybkość zmaleje 18 razy.