Zadanie 11.3 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 10–11.

Sól Mohra to zwyczajowa nazwa siarczanu(VI) żelaza(II) i amonu o wzorze (NH4)2Fe(SO4)2.

W laboratorium chemicznym ten związek jest często używany jako wygodne i stabilne źródło

jonów żelaza(II). Zarówno sama sól Mohra, jak i jej wodne roztwory są odporne na utlenianie

na powietrzu.

Źródło

Informacja do zadań 11.

Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie

Informacja wspólna 11 — materiał graficzny CKE, s. 8, element 1.

do dwóch probówek (A i B) z roztworem soli Mohra dodano wodny

roztwór wodorotlenku sodu. Wynik doświadczenia w obu probówkach

był identyczny i został przedstawiony na fotografii.

W czasie doświadczenia zaszła reakcja chemiczna opisana równaniem:

Fe2+ + 2OH− → Fe(OH)2

Zaobserwowano również, że zwilżony uniwersalny papierek wskaźnikowy

umieszczony u wylotu probówki zabarwił się na niebiesko.

Probówkę B pozostawiono przez dłuższy czas na powietrzu. W probówce zaobserwowano

zmiany, które zilustrowano na poniższych fotografiach.

Zadanie 11.3 — materiał graficzny CKE, s. 9, element 1.

Wyjaśnij przyczyny obserwowanych zmian w probówce B pomimo niedodania do tej probówki żadnego odczynnika.

Wyjaśnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zastanów się, jaki utleniacz może trafić z otoczenia do otwartej probówki.

Podpowiedź 2

Tlen z powietrza rozpuszcza się w wodzie i utlenia Fe(II) do Fe(III).

Podpowiedź 3

Wyjaśnij zmianę barwy powstawaniem Fe(OH)3 wskutek działania O2, mimo niedodania osobnego odczynnika.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Tlen z powietrza rozpuszczony w wodzie jest utleniaczem. Zielonkawy Fe(OH)2 utlenia się do pomarańczowego Fe(OH)3, mimo niedodania odczynnika.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie odwołujące się do obecności w wodzie rozpuszczonego w niej

tlenu, który pełni funkcję utleniacza.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Choć do probówki B nie dodano odczynnika z pipety, miała ona kontakt z powietrzem. Rozpuszczający się O2 jest utleniaczem i stopniowo przekształca Fe(II) w osadzie do Fe(III), powodując zmianę zielonkawej barwy na rdzawobrązową.

Przykładowy bilans to 4Fe(OH)2 + O2 + 2H2O → 4Fe(OH)3. Wskaż tlen jako reagent pochodzący z otoczenia. Nie tłumacz zmiany samym odparowaniem wody: ono nie wyjaśnia zmiany stopnia utlenienia i powstania innego związku żelaza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Tlen z powietrza rozpuszczony w wodzie jest utleniaczem. Zielonkawy Fe(OH)2 utlenia się do pomarańczowego Fe(OH)3, mimo niedodania odczynnika.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_11.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania