Uczniowie badali zachowanie związków organicznych wobec kwasów i zasad. Mieli do
dyspozycji: propano-1-aminę, propan-1-ol, glicynę oraz kwas propanowy. Te związki zostały
w przypadkowej kolejności oznaczone numerami 1–4.
W pierwszym etapie doświadczenia badane związki wprowadzono pojedynczo do czterech
probówek zawierających kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a w drugim etapie –
do czterech probówek zawierających roztwór NaOH z dodatkiem fenoloftaleiny.
Efekty doświadczenia pokazano na zdjęciach.

Uzupełnij tabelę. Wymienionym związkom przyporządkuj numery ich roztworów.
Nazwa związku | propano-1-amina | propan-1-ol | glicyna | kwas propanowy |
|---|---|---|---|---|
| Numer roztworu |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Znajdź próbkę reagującą tylko z kwasem, tylko z zasadą, z oboma oraz z żadnym z nich.
Podpowiedź 2
Amina neutralizuje HCl, kwas propanowy NaOH, a glicyna wykazuje obie właściwości. Alkohol pozostaje bez efektu.
Podpowiedź 3
Przypisz propano-1-amina — 2, propan-1-ol — 1, glicyna — 4, kwas propanowy — 3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Związek | propano-1-amina | propan-1-ol | glicyna | kwas propanowy |
|---|---|---|---|---|
| Numer roztworu | 2 | 1 | 4 | 3 |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne przyporządkowanie numeru roztworu do każdego z czterech związków.
1 pkt – poprawne przyporządkowanie numeru roztworu do trzech albo dwóch związków.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Roztwór 2 zmienia barwę kwaśnego wskaźnika, lecz nie odbarwia zasadowej fenoloftaleiny: to propano-1-amina. Roztwór 3 odbarwia fenoloftaleinę, nie zobojętniając HCl, więc jest kwasem propanowym. Roztwór 4 reaguje z kwasem i zasadą, co wskazuje amfoteryczną glicynę.
Roztwór 1 nie daje takich efektów i odpowiada propan-1-olowi. W kolejności tabeli wpisujemy 2, 1, 4, 3. Porównaj obie serie prób dla tego samego numeru, zamiast rozpoznawać substancję wyłącznie z jednej fotografii.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Związek | propano-1-amina | propan-1-ol | glicyna | kwas propanowy |
|---|---|---|---|---|
| Numer roztworu | 2 | 1 | 4 | 3 |