W wysokiej temperaturze tlenki żelaza można zredukować wodorem do metalicznego
żelaza. Redukcja tlenku Fe3O4 przebiega zgodnie z równaniem:
Z reaktora o pojemności 8,0 dm3, zawierającego 420 g tlenku Fe3O4, odpompowano
powietrze i wprowadzono 6,0 g wodoru. Zawartość reaktora ogrzano do temperatury 𝑇,
w której stała równowagi powyższej reakcji wynosi 0,20.
Oblicz stężenie pary wodnej w reaktorze po ustaleniu się stanu równowagi oraz masę otrzymanego żelaza.
Obliczenia:
Stężenie pary wodnej: Masa żelaza:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz K tylko dla gazów i przelicz masę H2 na mole. Stałe fazy mają w tym modelu aktywność jeden.
Podpowiedź 2
Niech x oznacza mole H2O: w gazie pozostaje 3−x mol H2. Wyciągnij pierwiastek czwartego stopnia z K.
Podpowiedź 3
Oblicz około 1,20 mol H2O, c ≈ 0,15 mol·dm−3 i m(Fe) około 50 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
K = [H2O]4/[H2]4 = 0,20. Początkowo n(H2) = 6,0/2,0 = 3,0 mol. Dla x = n(H2O) zachodzi x/(3 − x) = ⁴√0,20 ≈ 0,67, skąd x ≈ 1,2 mol. n(Fe) = ¾x ≈ 0,9 mol. [H2O] = 1,2/8,0 = 0,15 mol · dm−3; m(Fe) ≈ 0,9 · 55,85 ≈ 50 g.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyników
z poprawnymi jednostkami.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
• podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Fazy stałe Fe3O4 i Fe nie wchodzą do wyrażenia K: K = [H2O]4/[H2]4 = 0,20. Początkowo jest 3,00 mol H2; dla x mol utworzonej pary zachodzi x/(3−x) = 4√0,20. Otrzymujemy x około 1,20 mol, a stężenie x/8,0 ≈ 0,150 mol·dm−3.
Z równania n(Fe) = 3x/4, więc masa Fe wynosi około 50,4 g. Tlenku jest wystarczająco dużo. Nie wstawiaj jego masy 420 g bezpośrednio do ilorazu równowagi heterogenicznej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
K = [H2O]4/[H2]4 = 0,20. Początkowo n(H2) = 6,0/2,0 = 3,0 mol. Dla x = n(H2O) zachodzi x/(3 − x) = ⁴√0,20 ≈ 0,67, skąd x ≈ 1,2 mol. n(Fe) = ¾x ≈ 0,9 mol. [H2O] = 1,2/8,0 = 0,15 mol · dm−3; m(Fe) ≈ 0,9 · 55,85 ≈ 50 g.