Zadanie 26.3 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 26.

N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Informacja wspólna 26 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu

niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.

W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,

wyznaczone w różnych temperaturach.

Temperatura

25 °C

30 °C

40 °C

50 °C

𝐾b1

1,38 ∙10−5

9,77 ∙10−6

6,17 ∙10−6

4,47 ∙10−6

𝐾b2

4,27 ∙10−10

2,51 ∙10−10

2,04 ∙10−10

1,51 ∙10−10

Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.

Uzupełnij zapis tak, aby powstało równanie pierwszego etapu dysocjacji zasadowej

N-metylopiperazyny. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.

Zadanie 26.3 — materiał graficzny CKE, s. 27, element 1.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zasada przyjmuje H+ od H2O. Wybierz silniej zasadowy atom N wskazany w informacji.

Podpowiedź 2

N bez CH3 zmienia się z NH w NH2+, a woda w OH−.

Podpowiedź 3

Narysuj wyjściową zasadę + H2O ⇌ monokation protonowany przy N bez metylu + OH−.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE: pierwszy etap dysocjacji zasadowej

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwszy etap dysocjacji zasadowej to przyjęcie protonu od wody przez silniej zasadowy N bez grupy metylowej. Powstaje monokation N-metylopiperazyny z dodatkowym H przy tym azocie i OH− z wody.

Drugi N, związany z CH3, zachowuje obojętną postać w tym etapie. W zapisie struktury zaznacz ładunek + na protonowanym N oraz jego dwa wiązania do H. Nie zmieniaj sześcioczłonowego pierścienia ani nie protonuj obu N naraz, ponieważ pytanie dotyczy tylko pierwszego etapu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE: pierwszy etap dysocjacji zasadowej
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_26.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania