Zadanie 20.1 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20.

O dwóch węglowodorach X i Y wiadomo, że:

• są izomerami

• cząsteczka każdego z nich zawiera łącznie 15 atomów węgla i wodoru.

W tabeli podano informacje dotyczące budowy cząsteczki węglowodoru X.

Liczba wiązań

Liczba atomów węgla

𝜎

𝜋

I-rzędowych

II-rzędowych

III-rzędowych

15

0

1

3

1

Węglowodór Y reaguje z wodnym roztworem manganianu(VII) potasu, a organicznym

produktem tej reakcji jest 2-metylobutano-1,2-diol. W reakcji tego węglowodoru z wodą

powstaje mieszanina produktów.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony węglowodoru X.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zsumuj liczby atomów C z tabeli i ustal liczbę H. Brak π przy C5H10 wskazuje pierścień.

Podpowiedź 2

Potrzebny jest jeden podstawnik metylowy przy czteroczłonowym pierścieniu, aby uzyskać podaną rzędowość.

Podpowiedź 3

Narysuj metylocyklobutan i sprawdź układ 1 C pierwszorzędowy, 3 drugorzędowe i 1 trzeciorzędowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE: wzór węglowodoru X

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne narysowanie wzoru półstrukturalnego.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Tabela wskazuje pięć atomów C, a suma atomów C i H równa 15 daje C5H10. Brak π i piętnaście wiązań σ oznaczają cykloalkan: pięć wiązań C–C zamyka pierścień, a dziesięć C–H dopełnia bilans.

Jeden C pierwszorzędowy, trzy drugorzędowe i jeden trzeciorzędowy pasują do metylocyklobutanu. Narysuj czteroczłonowy pierścień z jedną grupą metylową. Nie wybieraj cyklopentanu, bo wszystkie jego atomy C byłyby drugorzędowe i nie spełniałyby rozkładu rzędowości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE: wzór węglowodoru X
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_20.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania