Zadanie 10.2 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 10.

Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze:

N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3 (g) … Δ𝐻 = –91,9 kJ

Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono

pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu

równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między

reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura

w reaktorze wynosiła 240°C.

Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość

jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240°C (wprowadzenie reagenta do układu

początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano

zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę

temperatury w reaktorze.

Informacja wspólna 10 — materiał graficzny CKE, s. 12, element 1.

Rozstrzygnij, czy temperatura w reaktorze między 𝟒𝟎. a 𝟖𝟎. minutą malała, czy – rosła.

Uzasadnij odpowiedź.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Po zaburzeniu przybywa amoniaku. Sprawdź znak entalpii jego tworzenia i warunki wymiany ciepła.

Podpowiedź 2

Egzotermiczna reakcja wydziela energię, która pozostaje w izolowanym reaktorze.

Podpowiedź 3

Odpowiedz „rosła”, uzasadniając tworzeniem dodatkowego NH3 i brakiem odpływu ciepła.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Temperatura rosła. Po dodaniu substratu powstała dodatkowa porcja amoniaku. Reakcja jego tworzenia jest egzotermiczna, a układ był izolowany termicznie, więc wydzielone ciepło zwiększało temperaturę.

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Po dodaniu wodoru układ zużywa część substratów, tworząc dodatkowy amoniak, co pokazuje wzrost krzywej C. Synteza jest egzotermiczna, ΔH < 0.

Ponieważ reaktor jest izolowany termicznie i ciepło nie odpływa do otoczenia, energia wydzielona podczas reakcji podnosi temperaturę mieszaniny. Między 40 a 80 minutą temperatura rosła. Nie przypisujemy tego samemu dolaniu gorącego reagenta: treść określa jego temperaturę jako równą początkowej temperaturze reaktora i wyklucza natychmiastowy skok temperatury.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Temperatura rosła. Po dodaniu substratu powstała dodatkowa porcja amoniaku. Reakcja jego tworzenia jest egzotermiczna, a układ był izolowany termicznie, więc wydzielone ciepło zwiększało temperaturę.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_10.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania