Źródło
Informacja do zadań 10.
Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze:
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono
pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu
równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między
reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura
w reaktorze wynosiła 240°C.
Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość
jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240°C (wprowadzenie reagenta do układu
początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano
zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę
temperatury w reaktorze.

Rozstrzygnij, czy temperatura w reaktorze między 𝟒𝟎. a 𝟖𝟎. minutą malała, czy – rosła.
Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Po zaburzeniu przybywa amoniaku. Sprawdź znak entalpii jego tworzenia i warunki wymiany ciepła.
Podpowiedź 2
Egzotermiczna reakcja wydziela energię, która pozostaje w izolowanym reaktorze.
Podpowiedź 3
Odpowiedz „rosła”, uzasadniając tworzeniem dodatkowego NH3 i brakiem odpływu ciepła.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Temperatura rosła. Po dodaniu substratu powstała dodatkowa porcja amoniaku. Reakcja jego tworzenia jest egzotermiczna, a układ był izolowany termicznie, więc wydzielone ciepło zwiększało temperaturę.
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po dodaniu wodoru układ zużywa część substratów, tworząc dodatkowy amoniak, co pokazuje wzrost krzywej C. Synteza jest egzotermiczna, ΔH < 0.
Ponieważ reaktor jest izolowany termicznie i ciepło nie odpływa do otoczenia, energia wydzielona podczas reakcji podnosi temperaturę mieszaniny. Między 40 a 80 minutą temperatura rosła. Nie przypisujemy tego samemu dolaniu gorącego reagenta: treść określa jego temperaturę jako równą początkowej temperaturze reaktora i wyklucza natychmiastowy skok temperatury.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Temperatura rosła. Po dodaniu substratu powstała dodatkowa porcja amoniaku. Reakcja jego tworzenia jest egzotermiczna, a układ był izolowany termicznie, więc wydzielone ciepło zwiększało temperaturę.