Zadanie 9.2 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 09.

Nadtlenek sodu – Na2O2 – powstaje w wyniku spalania metalicznego sodu. Zawiera aniony

nadtlenkowe O22− i wykazuje silne działanie utleniające. Pod wpływem tlenku węgla(IV) ulega

dysproporcjonowaniu na tlen i anion tlenkowy, który z CO2 tworzy anion węglanowy. Taki

proces wykorzystuje się do oczyszczania powietrza w okrętach podwodnych i w aparatach do

oddychania.

Potas, rubid i cez w wyniku spalania w tlenie tworzą ponadtlenki o wzorze ogólnym MeO2.

Te związki zawierają jon ponadtlenkowy O2−, uboższy o jeden elektron w porównaniu z jonem

nadtlenkowym O22−.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

Ponadtlenki są bardzo silnymi utleniaczami. Reagują energicznie z wodą, w wyniku czego

tworzą przejściowy anion wodoronadtlenkowy HO2−:

2O2− + H2O→O2 + HO2− + OH−

Ten anion rozkłada się powoli, z wydzieleniem tlenu:

2HO2−→2OH− + O2

Na podstawie: F.A. Cotton, G. Wilkinson, P.L. Gaus, Chemia nieorganiczna, Warszawa 2013.

Do 𝟐𝟎𝟎 𝐜𝐦𝟑 wody wprowadzono 355 g ponadtlenku potasu. Oblicz sumaryczną objętość tlenu (w przeliczeniu na warunki normalne) powstałego w chwili, w której wydajność pierwszej reakcji wynosiła 𝟏𝟎𝟎 %,a wydajność drugiej reakcji –80 %.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź nadmiar wody i oblicz mole KO2. Rozdziel tlen wydzielony w obu etapach.

Podpowiedź 2

Z pierwszego etapu jest 2,5 mol O2; z drugiego 80% z 1,25 mol.

Podpowiedź 3

Dodaj 2,5 i 1,0 mol, następnie pomnóż przez 22,4 dm3·mol−1. Wynik to 78,4 dm3.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

n(H2O) = 200/18 ≈ 11,1 mol; n(KO2) = 355/71 = 5,0 mol. Wody jest w nadmiarze. Z pierwszej reakcji powstaje ½ · 5,0 = 2,5 mol O2, z drugiej 0,80 · ¼ · 5,0 = 1,0 mol. Łącznie: 3,5 mol O2. V = 3,5 · 22,4 = 78,4 dm3 w warunkach normalnych.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania zadania prowadzącej do obliczenia

objętości tlenu, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z poprawną

jednostką.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

LUB

• podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki;

ALBO

– poprawne obliczenie liczby moli lub masy tlenu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

355 g KO2 to 5,00 mol, natomiast 200 g wody około 11,1 mol, więc woda jest w nadmiarze. Pierwsza reakcja daje jeden O2 i jeden HO2− z dwóch O2−, zatem powstaje 2,50 mol O2 oraz 2,50 mol HO2−.

Druga może teoretycznie dać 1,25 mol O2, lecz przy wydajności 80% otrzymujemy 1,00 mol. Łącznie 3,50 mol O2 zajmuje 3,50·22,4 = 78,4 dm3 w warunkach normalnych. Współczynnika 80% nie stosujemy do tlenu powstałego już w pierwszym, całkowitym etapie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

n(H2O) = 200/18 ≈ 11,1 mol; n(KO2) = 355/71 = 5,0 mol. Wody jest w nadmiarze. Z pierwszej reakcji powstaje ½ · 5,0 = 2,5 mol O2, z drugiej 0,80 · ¼ · 5,0 = 1,0 mol. Łącznie: 3,5 mol O2. V = 3,5 · 22,4 = 78,4 dm3 w warunkach normalnych.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_06_dodatkowy_09.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania