Źródło
Informacja do zadań 23.
Cząsteczka dwufunkcyjnego, nasyconego związku organicznego X zawiera cztery atomy
węgla. Obie grupy funkcyjne tego związku mogą reagować z sodem, ale tylko jedna z nich
reaguje z wodorotlenkiem sodu. W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów
dichromianowych(VI) w obecności jonów H+ otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze
Na podstawie: M.B. Smith, March’s Advanced Organic Chemistry, Nowy Jork 2020.
Kwas bursztynowy ogrzewany w wysokiej temperaturze ulega dehydratacji. Podczas tej
reakcji jedna cząsteczka kwasu traci jedną cząsteczkę wody, a powstały produkt jest
cząsteczką cykliczną.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) produktu dehydratacji.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Połącz obie grupy COOH z usunięciem OH z jednej i H z drugiej. Powstaje bezwodnik.
Podpowiedź 2
Pierścień powinien mieć pięć atomów: dwa C=O, dwa CH2 i jeden O.
Podpowiedź 3
Narysuj cykliczny bezwodnik bursztynowy z dwoma zachowanymi karbonylami.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W kwasie bursztynowym dwie grupy COOH są rozdzielone dwiema grupami metylenowymi. Usunięcie jednej H2O między grupami kwasowymi tworzy wewnątrzcząsteczkowo mostek bezwodnikowy. Powstaje pięcioczłonowy pierścień bezwodnika bursztynowego, obejmujący dwa węgle karbonylowe, dwa metylenowe i jeden atom O między karbonylami.
Zachowaj oba C=O. Nie rysuj estru z alkoholowej OH, której w substracie nie ma. W produkcie liczba O zmniejsza się z czterech do trzech, a wzór sumaryczny wynosi C4H4O3.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
