Zadanie 19.1 — maj 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 19.

W pewnych warunkach sole sodu i potasu kwasów karboksylowych ulegają w roztworach

wodnych reakcji, która zachodzi zgodnie z poniższym równaniem.

Informacja wspólna 19 — materiał graficzny CKE, s. 18, element 1.

Tę przemianę stosuje się do otrzymywania symetrycznych alkanów prostych

i rozgałęzionych. Jednak gdy rozgałęzienie znajduje się przy atomie węgla związanym

z grupą karboksylową, reakcja przebiega z małą wydajnością lub nie zachodzi.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

Przeprowadzono opisaną reakcję i w jej wyniku otrzymano alkan o czterech atomach węgla

w cząsteczce.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego, którego soli użyto do reakcji.

Wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Podziel czterowęglowy alkan na dwie jednakowe grupy alkilowe. Potem dodaj każdej węgiel COOH.

Podpowiedź 2

R musi być grupą etylową, więc RCOOH ma trzy atomy C.

Podpowiedź 3

Narysuj kwas propanowy jako kwas, którego soli użyto.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Poprawny wzór półstrukturalny kwasu karboksylowego według CKE.

Zasady oceniania

1 pkt – napisanie poprawnego wzoru kwasu karboksylowego.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W podanej przemianie dwie jednakowe grupy R odrywają się od grup karboksylowych i łączą w symetryczny alkan R–R. Aby otrzymać czterowęglowy butan, każda R musi zawierać dwa atomy C, czyli być grupą etylową.

Odpowiednim kwasem jest więc kwas propanowy, mający dodatkowy trzeci C w COOH. Narysuj ten kwas. Nie wybieraj kwasu butanowego na podstawie liczby C produktu: atom węgla grupy karboksylowej opuszcza układ jako CO2 i nie zostaje w alkanie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Poprawny wzór półstrukturalny kwasu karboksylowego według CKE.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_05_glowny_19.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania