Źródło
Informacja do zadań 25–26.
Detergenty to związki, których cząsteczki są zbudowane z części hydrofilowej oraz z części
hydrofobowej. Obecnie powszechnie stosowanymi detergentami są alkilobenzenosulfoniany.
Przykładem takiego detergentu jest alkilobenzenosulfonian sodu, który otrzymuje się w trzech
etapach – co zilustrowano na schemacie:

RCH=CHRꞌ to alken o 10–14 atomach węgla w cząsteczce i o nierozgałęzionym łańcuchu,
a R i Rꞌ są grupami alkilowymi.
Na podstawie: H. Hart i in., Chemia organiczna, Warszawa 2008.
Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | W zaznaczonym na fioletowo fragmencie cząsteczki produktu reakcji zachodzącej w etapie 1. występują wiązania σ i π. | P | F |
|---|---|---|---|
| 2. | Przemiana zachodząca w etapie 2. jest reakcją substytucji. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź granice fioletowego zaznaczenia. Pierścień aromatyczny znajduje się poza nim.
Podpowiedź 2
W łańcuchu po etapie 1 nie ma już C=C. W etapie 2 grupa sulfonowa zastępuje H w pierścieniu.
Podpowiedź 3
Zaznacz F oraz P: fragment alkilowy ma tylko σ, a sulfonowanie jest substytucją.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
FP
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Fioletowe zaznaczenie obejmuje alkilowy fragment produktu etapu 1, bez pierścienia aromatycznego. W tym fragmencie dawne wiązanie podwójne alkenu zostało zużyte, więc pozostają wiązania pojedyncze σ, bez π. Pierwsze zdanie jest fałszywe.
Etap 2 to sulfonowanie pierścienia: atom H zostaje zastąpiony grupą sulfonową, z zachowaniem układu aromatycznego. Jest to substytucja, więc drugie zdanie jest prawdziwe. Oceniaj wyłącznie wyróżniony fragment w pierwszym zdaniu, a nie wszystkie wiązania w cząsteczce.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
FP